I. CÂY TRỒNG VÀ GIAI ĐOẠN SINH TRƯỞNG
1. Cây lúa
- Lúa vụ Hè Thu 2023: đã gieo sạ 278.178 ha/279.350 ha, đạt 99,58% so với kế hoạch. Tập trung ở các huyện trên địa bàn tỉnh. Đến nay đã thu hoạch được 110.516 ha, đạt 39,73% diện tích gieo trồng, năng suất bình quân ước đạt 5,74 tấn/ha
- Lúa Thu Đông 2023: đã gieo sạ 74.900 ha/71.200 ha, đạt 105,20% so với kế hoạch. Tập trung ở các huyện Giồng Riềng, Giang Thành, Tân Hiệp, Châu Thành, Hòn Đất, Gò Quao và Rạch Giá.
2. Cây ăn trái, cây công nghiệp, rau màu và nhóm cây trồng khác
Bảng 1: Diện tích cây trồng khác (ha)
| STT | Loại cây trồng | Giai đoạn sinh trưởng | Diện tích gieo trồng (ha) | Phân bố |
| I | Nhóm rau màu các loại | 3.963,2 |
| |
| 1 | Rau ăn lá | Sinh trưởng - Thu hoạch | 2.509 | UMT, HĐ, CT, VT, KL, PQ, AB, RG, RG, TH |
| 2 | Rau gia vị | Sinh trưởng | 27 | CT, KL, RG, AB |
| 3 | Bầu, bí, dưa | Sinh trưởng - Mang trái - Thu hoạch | 461 | KL, GT, HĐ, CT, GR, GQ, TH, AB, UMT |
| 4 | Họ cà, ớt | Sinh trưởng - Mang trái - Thu hoạch | 30,2 | VT, RG, GT, UMT, CT, KL, AB |
| 5 | Kiệu | Sinh trưởng | 21 | HĐ |
| 6 | Sen | Sinh trưởng | 147 | GT, HĐ, CT, RG |
| 7 | Gừng | Sinh trưởng | 762 | UMT |
| 8 | Khoai các loại | Sinh trưởng | 1.010 | UMT, GT |
| II | Nhóm cây ăn trái | 20.797 |
| |
| 1 | Cây xoài | Sinh trưởng - Mang trái | 1.822 | PQ, HĐ, GT, UMT, GQ, CT, AB, KL |
| 2 | Cây khóm | Sinh trưởng - Mang trái | 8.734 | GQ, CT, VT, UMT, HĐ, KL |
| 3 | Cây chuối | Sinh trưởng - Mang trái | 3.281 | UMT, AB, AM, TH, CT |
| 4 | Cây có múi | Sinh trưởng - Mang trái | 258 | GQ, UMT, KL, TH, AB, GR, CT |
| 5 | Cây sầu riêng | Sinh trưởng | 388 | PQ, GQ, GR, TH, CT, HĐ, GT |
| 6 | Cây mít | Sinh trưởng - Mang trái | 560 | UMT, PQ, KL, GT, GR, TH, GQ, CT, AB, HĐ |
| 7 | Cây măng cụt | Sinh trưởng | 134 | UMT, GQ, CT, AB |
| 8 | Cây ổi | Sinh trưởng - Mang trái | 144 | UMT, TH, AM, CT, RG, GR, HĐ |
| 9 | Cây chôm chôm | Sinh trưởng | 189 | PQ, GR |
| 10 | Cây dừa | Sinh trưởng - Mang trái | 5.287 | CT, GQ, GR, AB, UMT, PQ, RG, HĐ, VT, GT, TH |
| III | Nhóm cây công nghiệp | 1.191,5 |
| |
| 1 | Cây tiêu | Sinh trưởng - Mang trái | 383,5 | PQ, GR, GQ, KL, UMT, TH |
| 2 | Cây mía | Vươn lóng | 482 | UMT, GQ, AB, VT, AM, CT |
| 3 | Cây sim | Sinh trưởng | 81 | PQ |
| 4 | Cây điều | Sinh trưởng | 245 | PQ |
| IV | Nhóm cây lương thực | 2.096 |
| |
| 1 | Cây bắp | Sinh trưởng | 144 | KL, GT, HĐ, GQ, UMT |
| 2 | Cây khoai lang | Sinh trưởng | 529 | GR, HĐ, GQ |
| 3 | Cây khoai mì | Sinh trưởng - Thu hoạch | 220 | KL, HĐ, AB |
| 4 | Cây khoai môn | Sinh trưởng - Thu hoạch | 289 | KL, HĐ, UM |
| 5 | Cây khoai khác các loại | Sinh trường - Phát triển củ | 1.010 | UMT, GT |
| V | Nhóm cây lâm nghiệp | 7.063 |
| |
| 1 | Cây tràm | Sinh trưởng | 3.707 | UMT, AM, AB, KL |
| 2 | Cây mắm | Sinh trưởng | 2.074 | AM, AB, KL |
| 3 | Cây đước | Sinh trưởng | 940 | AM, AB, KL |
| 4 | Cây bạch đàn | Sinh trưởng | 12 | AM |
| 5 | Cây keo | Sinh trưởng | 330 | UMT |
| Tổng diện tích | 35.206,7 |
| ||
3. Diện tích cây trồng bị ngập úng, đổ ngã do mưa bão
Tổng diện tích cây trồng bị ngập úng đến ngày 31/7/2023: 26.058,45 ha. Trong đó, cây lúa là 25.894,8 ha, cây trồng khác 163,65 ha. Chưa ghi nhận diện tích cây trồng bị thiệt hại.
a. Lúa Hè Thu 2023
Bảng 4: Diện tích lúa Hè Thu 2023 ảnh hưởng do mưa bão
| STT | Huyện | Diện tích (ha) cây trồng bị ngập úng, đổ ngã | ||||
| Mạ | Đẻ nhánh | Đòng - trổ | Chín - thu hoạch | Tổng | ||
| 1 | Châu Thành | 25 | 936 | 2.430 | 3.391 | |
| 2 | Giồng Riềng |
| 1.202,88 | 1.202,88 | ||
| 3 | Hòn Đất |
| 795 | 795 | ||
| 4 | Giang Thành |
| 369 | 369 | ||
| 5 | Rạch Giá |
| 66,65 | 66,65 | ||
| 6 | Kiên Lương |
| 710 | 1.241 | 1.951 | |
| 7 | Vĩnh Thuận |
| 2,3 | 2,3 | ||
| 8 | Gò Quao |
| 164 | 164 | ||
| Tổng |
| 25 | 712,3 | 2.177 | 5.027,53 | 7.941,83 |
b. Lúa Thu Đông 2023
Bảng 5: Diện tích lúa Thu Đông 2023 ảnh hưởng do mưa bão
| STT | Huyện | Diện tích (ha) cây trồng bị ngập úng, đổ ngã | Tổng | |||
| Mạ | Đẻ nhánh | Đòng - trổ | Chín - Thu hoạch | |||
| 1 | Châu Thành | 3.323 | 3.323 | |||
| 2 | Giồng Riềng | 2.200 | 4.428 | 4.347 | 10.975 | |
| 3 | Giang Thành |
| 3.547 | 3.547 | ||
| 4 | Rạch Giá | 2,02 | 2,02 | |||
| 5 | Gò Quao |
| 106 | 106 | ||
| Tổng | 5.525,02 | 8.081 | 4.347 | 17.953,02 | ||
c. Cây trồng khác
Bảng 6: Diện tích cây trồng khác ảnh hưởng do mưa bão
| STT | Huyện | Diện tích (ha) cây trồng bị ngập úng | ||||
| Khóm | Khoai lang | Rau các loại | Dưa hấu | Cây ăn trái | ||
| 1 | Gò Quao | 8 (mang trái) | 8 (củ) |
|
| 21 (sinh trưởng) |
| 2 | Giồng Riềng |
| 8,3 (sắp thu hoạch) |
| 3,3 (mang trái) |
|
| 3 | UMT |
|
| 65 (tăng trưởng) |
|
|
| 4 | Hòn Đất |
|
| 50 (tăng trưởng) |
|
|
| Tổng | 8 | 16,3 | 115 | 3,3 | 21 | |
II. TÌNH HÌNH SINH VẬT GÂY HẠI CHỦ YẾU
1. Tình hình sinh vật gây hại trên lúa
Tổng diện tích nhiễm sâu, bệnh trên lúa Hè Thu và Thu Đông 2023 là 11.300 ha (tăng 2.290 ha so với tuần trước). Trong đó, diện tích nhiễm trên lúa Hè Thu là 11.185 ha và Thu Đông là 115 ha. Các đối tượng dịch hại bao gồm:
- Sâu cuốn lá: diện tích nhiễm trên lúa Hè Thu và Thu Đông là 3.482 ha (giảm 152 ha so với tuần trước). Trong đó, diện tích nhiễm trên lúa Hè Thu là 3.477 ha: nhiễm nhẹ 2.692 ha (mật số 10-20 con/m2), nhiễm trung bình 785 ha (mật số >20-40 con/m2), tuổi sâu 1-5. Xuất hiện ở huyện Hòn Đất, U Minh Thượng, Gò Quao, Vĩnh Thuận, Kiên Lương, Giang Thành và An Biên. Diện tích nhiễm trên lúa Thu Đông là 5 ha, chủ yếu nhiễm nhẹ (mật số 25-50 con/m2), tuổi sâu 3-5. Xuất hiện ở huyện Châu Thành.
- Bệnh lem lép hạt: diện tích nhiễm trên lúa Hè Thu là 3.250 ha (tăng 1.179 ha so tuần trước), diện tích nhiễm nhẹ 2.541 ha (tỷ lệ 5-10%), nhiễm trung bình 709 ha (tỷ lệ >10-20%), cấp bệnh 1-5. Xuất hiện ở huyện Hòn Đất, Kiên Lương, Châu Thành, Gò Quao và Rạch Giá.
- Bệnh cháy bìa lá: diện tích nhiễm trên lúa Hè Thu là 2.159 ha (tăng 1.223 ha so tuần trước), diện tích nhiễm nhẹ 1.579 ha (tỷ lệ 10-20%), nhiễm trung bình 580 ha (tỷ lệ >20-30%), cấp bệnh 1-5. Xuất hiện ở huyện Châu Thành, Hòn Đất, Kiên Lương, Gò Quao, Giang Thành và Rạch Giá.
- Bệnh đạo ôn lá: diện tích nhiễm trên lúa Hè Thu và Thu Đông là 1.750 ha (giảm 82 ha so tuần trước). Trong đó, diện tích nhiễm trên lúa Hè Thu là 1.693 ha: diện tích nhiễm nhẹ 1.533 ha (tỷ lệ 5-10%), nhiễm trung bình 160 ha (tỷ lệ >10-20%), cấp bệnh 1-5. Xuất hiện ở huyện Hòn Đất, Gò Quao, Kiên Lương, Vĩnh Thuận, Giang Thành, Châu Thành, U Minh Thượng và An Biên. Diện tích nhiễm trên lúa Thu Đông là 57 ha, chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 5-10%), cấp bệnh 1-3. Xuất hiện ở huyện Gò Quao, Giang Thành và Châu Thành.
- Rầy nâu: diện tích nhiễm trên lúa Hè Thu là 136 ha (tăng 66 ha so với tuần trước), diện tích nhiễm nhẹ 106 ha (mật số 1.000-1.500 con/m2), nhiễm trung bình 30 ha (mật số 2.000-3.000 con/m2), tuổi rầy 2-4. Xuất hiện ở huyện Gò Quao, Vĩnh Thuận, Giang Thành và xuất hiện rải rác ở các huyện Hòn Đất, An Biên và Châu Thành.
Ngoài ra các đối tượng gây hại: chuột, OBV, sâu keo, sâu đục thân, sâu phao đục bẹ, vàng lá chín sớm,... xuất hiện và gây hại ở mức rải rác đến nhẹ, sâu đục thân, bệnh đốm vằn gây hại ở mức từ nhẹ - trung bình, không ảnh hưởng đến sinh trưởng cây lúa.
2. Tình hình sinh vật gây hại trên cây trồng khác, cây rừng
Tổng diện tích nhiễm trên cây trồng khác trong tuần là 1.259,8 ha (tăng 5,8 ha so với tuần trước). Các đối tượng sâu, bệnh chủ yếu gồm:
- Cây tiêu: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 27,7 ha. Trong đó, bệnh chết nhanh 7,2 ha, tỷ lệ 2-8% lá, thân; bệnh chết chậm 10 ha, tỷ lệ 2-4% gốc, rễ; bệnh thán thư 1,5 ha, tỷ lệ 5-10%, tuyến trùng 4 ha, tỷ lệ 5-10% rễ; tiêu điên 5 ha, tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện Gò Quao, Giồng Riềng và Phú Quốc.
- Cây khóm: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 626 ha. Chủ yếu bệnh héo khô đầu lá, nhiễm nhẹ 440 ha, tỷ lệ 3-5% lá; nhiễm trung bình 186 ha, tỷ lệ >5-10% lá. Xuất hiện ở huyện Gò Quao, Châu Thành và U Minh Thượng.
- Cây xoài: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 106 ha. Trong đó, bệnh thán thư 85 ha với tỷ lệ 5-10% lá, bông; bệnh cháy lá 18 ha, tỷ lệ 5-10% lá. Sâu đục cành 3 ha với tỷ lệ 5-10% cành. Xuất hiện ở Phú Quốc, Hòn Đất và U Minh Thượng.
- Cây sầu riêng: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 25 ha. Trong đó, bệnh thán thư 15 ha, tỷ lệ 5-7% lá; bệnh nứt thân xì mủ (Phytophthora sp.) 10 ha, tỷ lệ 5-8% nhánh, thân. Xuất hiện ở Phú Quốc.
- Cây có múi (cam, quýt, bưởi): diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 8,4 ha. Trong đó, sâu vẽ bùa 5,4 ha, tỷ lệ 3-5% lá; rệp sáp 3 ha, tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng, Gò Quao.
- Cây dừa: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 261,8 ha. Trong đó, sâu đầu đen 1 ha với tỷ lệ 10-20% tàu; bọ cánh cứng nhiễm nhẹ 204,8 ha với tỷ lệ 10-20% tàu, nhiễm trung bình 56 ha với tỷ lệ 20-40% tàu. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng, Gò Quao, Châu Thành, Vĩnh Thuận và Phú Quốc.
- Cây chuối: diện tích nhiễm bệnh hại là 110 ha. Trong đó, bệnh Panama 20 ha, tỷ lệ 10-30% cây; bệnh đốm lá 90 ha với tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng.
- Cây khoai lang: diện tích nhiễm bệnh hại là 1 ha. Chủ yếu bệnh chết dây 1 ha, tỷ lệ 5-10% thân. Xuất hiện ở huyện Giồng Riềng.
- Cây khoai môn: diện tích nhiễm bệnh hại là 86 ha. Trong đó, bệnh cháy lá 74 ha, nhiễm nhẹ 34 ha, tỷ lệ 10-20% lá, nhiễm trung bình 10 ha, tỷ lệ 20-40% lá, nhiễm nặng 30 ha, tỷ lệ nhiễm >40% lá; bệnh thối củ 12 ha, tỷ lệ 5-10% củ. Xuất hiện ở huyện Kiên Lương.
- Cây rau màu:
+ Trên họ bầu, bí dưa: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 0,9 ha (giảm 5,2 ha so với tuần trước). Chủ yếu, bệnh giả sương mai do nấm Pseudoperonospora cubensis gây ra, diện tích nhiễm 0,9 ha (giảm 1,7 ha so với tuần trước), tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện Vĩnh Thuận và Châu Thành.
+ Hành lá: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 7 ha (giảm 4 ha so với tuần trước). Trong đó, sâu xanh da láng 4 ha (giảm 2 ha so với tuần trước), nhiễm nhẹ 3 ha với mật số 5-10 con/m2, nhiễm trung bình 1 ha với mật số 10-20 con/m2; cháy lá 3 ha (giảm 2 ha so với tuần trước), tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng.
III. DỰ BÁO TÌNH HÌNH SÂU, BỆNH TRÊN LÚA TRONG THỜI GIAN TỚI
Căn cứ vào diễn biến thời tiết, giai đoạn sinh trưởng và tình hình phát sinh phát triển các đối tượng dịch hại trên đồng ruộng. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật dự báo tình hình dịch hại trong thời gian tới như sau:
- Bệnh đạo ôn lá, đạo ôn cổ bông: tiếp tục gia tăng diện tích nhiễm ở giai đoạn đẻ nhánh đến đòng trổ, nhất là những ruộng sử dụng giống nhiễm, sạ dày, bón thừa phân đạm.
- Bệnh lem lép hạt, cháy bìa lá: có khả năng phát sinh phát triển gây hại do ảnh hưởng của điều kiện thời tiết có xuất hiện mưa, dông và sử dụng phân bón không hợp lý.
- Sâu cuốn lá: có thể tiếp tục gia tăng diện tích nhiễm ở những ruộng sạ dầy, bón thừa phân đạm và điều kiện thời tiết xuất hiện nắng mưa xen kẽ.
IV. ĐỀ NGHỊ
Chi cục Trồng trọt & BVTV đề nghị Phòng Nông nghiệp & PTNT/Phòng Kinh tế; Trạm TT & BVTV các huyện, thành phố; Trung tâm DVNN huyện: Gò Quao và huyện Tân Hiệp tiếp tục chỉ đạo bà con nông dân tăng cường thăm đồng thường xuyên để sớm phát hiện dịch hại và có biện pháp phòng trị kịp thời, hiệu quả. Cụ thể:
1. Bệnh đạo ôn lá: trên các trà lúa gieo trồng giống nhiễm (Đài Thơm 8, OM 4218, OM 7347, OM 5451, OM 380, …) khuyến cáo nông dân thường xuyên thăm đồng, phát hiện sớm bệnh để phòng trị kịp thời, hiệu quả. Khi bệnh chớm xuất hiện sử dụng các loại thuốc đặc trị và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”. Khi phát hiện bệnh đạo ôn lá cần ngưng ngay việc bón phân đạm, không pha trộn thêm phân bón lá khi phun thuốc phòng trị bệnh.
2. Bệnh đạo ôn cổ bông và lem lép hạt: đối với giống nhiễm cần chủ động phòng ngừa bệnh, sử dụng thuốc đặc trị bệnh và phun vào thời điểm khi lúa trổ lác đác (khoảng 5%) và phun lần 2 khi lúa trổ đều.
3. Bệnh cháy bìa lá: sử dụng phân bón hợp lý N-P-K, không bón thừa phân đạm; điều chỉnh mực nước ruộng hợp lý, tránh để nước ngập sâu trong nhiều ngày. Khi bệnh chớm xuất hiện cần sử dụng các loại thuốc đặc trị vi khuẩn. Nên phun lại lần hai sau 5 - 7 ngày (tùy điều kiện thời tiết).
4. Sâu cuốn lá: cần hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu hóa học ở giai đoạn sinh trưởng từ mạ đến đẻ nhánh, tập trung chăm sóc và tạo điều kiện cho cây lúa khỏe ngay từ đầu vụ để cây lúa đủ sức chống chịu lại với dịch hại và điều kiện bất lợi của môi trường. Giai đoạn sinh trưởng từ đòng đến trổ nếu sâu cuốn lá gây hại với mật số cao thì cần sử dụng thuốc đặc trị và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng thuốc BVTV.
- Lịch gieo sạ lúa vụ Thu Đông 2023: căn cứ vào tiến độ thu hoạch lúa vụ Hè Thu, tình hình rầy nâu di trú, dự báo khí tượng thủy văn và kế hoạch sản xuất lúa Thu Đông năm 2023 của tỉnh, Sở Nông nghiệp và PTNT hướng dẫn lịch gieo sạ vụ lúa Thu Đông năm 2023, như sau:
+ Đợt 2: gieo sạ từ ngày 05/8 - 15/8/2023: đối với khu vực thu hoạch lúa Hè Thu trong tháng 7/2023 gồm huyện Gò Quao (Vĩnh Hòa Hưng Bắc) và một phần diện tích còn lại của huyện Châu Thành (Minh Hòa).
* Lưu ý: phải đảm bảo thời gian giãn cách giữa 02 vụ sản xuất lúa ít nhất là 20 ngày.
