I. CÂY TRỒNG VÀ GIAI ĐOẠN SINH TRƯỞNG
1. Cây lúa
- Lúa vụ Hè Thu 2025: đã gieo sạ được 277.338,8 ha/276.100 ha, đạt 100,45% so với kế hoạch, đến nay đã thu hoạch được 61.128 ha, năng suất bình quân ước đạt 5,47 tấn/ha với sản lượng ước đạt 334.452,9 tấn. Tập trung ở các huyện, thành phố trong tỉnh.
- Lúa Thu Đông sớm 2025: đã gieo sạ 30.471 ha, lúa đang giai đoạn mạ-đẻ nhánh. Tập trung ở huyện Giồng Riềng, Tân Hiệp, Giang Thành, Hòn Đất và thành phố Rạch Giá.
2. Cây ăn trái, cây công nghiệp, rau màu và nhóm cây trồng khác
Bảng 1: Diện tích cây trồng khác (ha)
| STT | Loại cây trồng | GĐ | DT thực hiện (ha) | Lũy kế | Phân bố |
| I | Nhóm rau màu các loại | 1.147,7 | 10.251,2 |
| |
| 1 | Rau ăn lá | Sinh trưởng - Thu hoạch | 873,4 | 6.706,5 | UMT, HĐ, CT, VT, KL, GT, PQ, RG, GR, TH |
| 2 | Hành lá | Sinh trưởng | 6 | 93,2 | UMT, HĐ |
| 3 | Bầu, bí, dưa | Sinh trưởng - Mang trái | 209,8 | 1.639,9 | KL, GT, HĐ, CT, GR, GQ, TH, AB, UMT, VT |
| 4 | Đậu các loại | Sinh trưởng - Mang trái | 47 | GR | |
| 5 | Họ cà, ớt | Sinh trưởng - Mang trái | 2,5 | 9,6 | GT, VT |
| 6 | Sen | Sinh trưởng |
| 89 | UMT, GT, HĐ |
| 7 | Gừng | Sinh trưởng | 56 | 1.666 | UMT |
| II | Nhóm cây ăn trái | 16.782,5 |
| ||
| 1 | Xoài | Sinh trưởng - Mang trái |
| 2.100 | PQ, HĐ, GT, UMT, GQ, CT, AB, KL |
| 2 | Khóm | Sinh trưởng - Mang trái |
| 9.300 | GQ, CT, VT, UMT, HĐ, KL |
| 3 | Chuối | Sinh trưởng - Mang trái |
| 3.750 | UMT, AB, AM, TH, CT, GQ |
| 4 | Cây có múi | Sinh trưởng - Mang trái |
| 239,2 | GQ, UMT, KL, TH, AB, GR, CT |
| 5 | Sầu riêng | Sinh trưởng |
| 467 | PQ, GQ, GR, TH, CT, HĐ, UMT |
| 6 | Mít | Sinh trưởng - Mang trái |
| 547 | UMT, PQ, KL, GT, GR, TH, GQ, CT, AB, HĐ |
| 7 | Măng cụt | Sinh trưởng |
| 134 | UMT, GQ, CT, AB |
| 8 | Ổi | Sinh trưởng - Mang trái |
| 76,3 | UMT, TH, AM, CT, RG, GR, HĐ |
| 9 | Chôm chôm | Sinh trưởng |
| 169 | PQ |
| III | Nhóm cây công nghiệp | 7.430,9 |
| ||
| 1 | Hồ tiêu | Sinh trưởng - Mang trái |
| 432,6 | PQ, GR, GQ, KL |
| 2 | Mía | Sinh trưởng- Vươn lóng |
| 472,3 | UMT, GQ |
| 3 | Sim | Sinh trưởng |
| 81 | PQ |
| 4 | Điều | Sinh trưởng |
| 245 | PQ |
| 5 | Dừa | Sinh trưởng - mang trái |
| 6.200 | CT, GQ, GR, AB, UMT, PQ, RG, HĐ, VT, GT, TH |
| IV | Nhóm cây lương thực | 416 | 2.778,8 |
| |
| 1 | Bắp | Sinh trưởng - Thu hoạch | 37,1 | 252,3 | GR, GQ, UMT |
| 2 | Khoai lang | Sinh trưởng - Thu hoạch | 74 | 515,5 | GR, HĐ, KL, GQ |
| 3 | Khoai mì | Sinh trưởng - Thu hoạch | 42 | 229,5 | KL, GQ, HĐ, GT |
| 4 | Khoai môn | Sinh trưởng - Thu hoạch | 60 | 614 | KL, GT, HĐ |
| 5 | Khoai các loại | Sinh trưởng - Thu hoạch | 202,9 | 1.167,5 | UMT |
| V | Nhóm cây lâm nghiệp |
| 7.063 |
| |
| 1 | Tràm | Sinh trưởng |
| 3.707 | UMT, AM, AB, KL |
| 2 | Mắm | Sinh trưởng |
| 2.074 | AM, AB, KL |
| 3 | Đước | Sinh trưởng |
| 940 | AM, AB, KL |
| 4 | Bạch đàn | Sinh trưởng |
| 12 | AM |
| 5 | Keo | Sinh trưởng |
| 330 | UMT |
| Tổng diện tích | 1.563,7 | 44.306,4 |
| ||
3. Diện tích ảnh hưởng do mưa, bão
- Lúa vụ Hè Thu 2025: diện tích lúa bị đổ ngã do ảnh hưởng mưa, bão là 1.679 ha, giai đoạn sinh trưởng trổ chín - thu hoạch, xuất hiện ở huyện Giồng Riềng. Trong đó, diện tích 27 ha, tỷ lệ đổ ngã <30%; diện tích 1.647 ha, tỷ lệ đổ ngã 30-70% và 05 ha với tỷ lệ đổ ngã >70%. Hiện nay nông dân đang tập trung bơm nước để khắc phục.
- Lúa vụ Thu Đông 2025: diện tích lúa bị ngập úng là 155,19 ha, giai đoạn sinh trưởng mạ - đẻ nhánh, xuất hiện ở huyện Giồng Riềng. Trong đó, diện tích 91,5 ha, tỷ lệ >30-70% và 63,69 ha với tỷ lệ >70%. Nông dân đã tiến hành bơm nước cấy dặm và gieo sạ lại để khắc phục thiệt hại.
II. TÌNH HÌNH SINH VẬT GÂY HẠI CHỦ YẾU
1. Tình hình sinh vật gây hại (SVGH) trên lúa
Tổng diện tích nhiễm SVGH trên lúa vụ Hè Thu 2025 là 6.625 ha (tăng 544 ha so với tuần trước). Các đối tượng SVGH bao gồm:
- Bệnh đạo ôn lá: diện tích nhiễm là 2.757 ha (tăng 649 ha so với tuần trước). Trong đó, diện tích nhiễm nhẹ 2.127 ha (tỷ lệ 5-10% lá), diện tích nhiễm trung bình 545 ha (tỷ lệ >10-20% lá), diện tích nhiệm nặng 85 ha (tỷ lệ >20% lá), cấp bệnh 1-5. Xuất hiện ở huyện Hòn Đất, Châu Thành, Gò Quao, Kiên Lương và Giang Thành.
- Sâu cuốn lá: diện tích nhiễm là 1.972 ha (tăng 889 ha so với tuần trước). Trong đó, diện tích nhiễm nhẹ 1.653 ha (mật số 25-50 con/m2), diện tích nhiễm trung bình 319 ha (>50-100 con/m2), tuổi sâu 1-4. Xuất hiện ở huyện Hòn Đất, Gò Quao và Kiên Lương.
- Bệnh lem lép hạt: diện tích nhiễm là 911 ha (giảm 676 ha so với tuần trước), diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 5-10% hạt), cấp bệnh 1-3. Xuất hiện ở huyện Châu Thành, Giồng Riềng, Hòn Đất, Gò Quao và Giang Thành.
- Bệnh cháy bìa lá: diện tích nhiễm là 878 ha (giảm 24 ha so với tuần trước), diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 10-20% lá), cấp bệnh 1-5. Xuất hiện ở huyện Châu Thành, Hòn Đất, Gò Quao và Giang Thành.
- Bệnh đạo ôn cổ bông: diện tích nhiễm là 42 ha (giảm 241 ha so với tuần trước), diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 2-5% bông), cấp bệnh 1-3. Xuất hiện ở huyện Giồng Riềng.
Ngoài ra các đối tượng SVGH như chuột, ốc bươu vàng, bọ trĩ, rầy nâu, … xuất hiện và gây hại ở mức rải rác đến nhiễm nhẹ.
2. Tình hình SVGH trên cây trồng khác
Tổng diện tích nhiễm trên cây trồng khác là 2.177,1 ha (tăng 75,9 ha so với tuần trước). Các đối tượng SVGH bao gồm:
- Cây khóm: diện tích nhiễm là 1.231,2 ha. Trong đó, bệnh héo khô đầu lá 1.198,2 ha, nhiễm nhẹ 681 ha, tỷ lệ 5-10% lá; nhiễm trung bình 462,2 ha, tỷ lệ 10-20% lá; nhiễm nặng 55 ha, tỷ lệ >20% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng, Gò Quao, Châu Thành và Vĩnh Thuận; rệp sáp 33 ha, tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện Châu Thành và Vĩnh Thuận.
- Cây dừa: diện tích nhiễm là 306,6 ha. Trong đó, bọ cánh cứng gây hại 260 ha, nhiễm nhẹ 185,4 ha, tỷ lệ 10-20% tàu; nhiễm trung bình 68,4 ha, tỷ lệ >20-40% tàu; nhiễm nặng 6,2 ha, tỷ lệ >40% tàu. Xuất hiện ở huyện Gò Quao, U Minh Thượng, Châu Thành, Hòn Đất, Vĩnh Thuận và thành phố Phú Quốc; sâu đầu đen 46,6 ha, nhiễm nhẹ 16,3 ha, tỷ lệ 10-20% lá, nhiễm trung bình 23,1 ha, tỷ lệ >20-40% lá, nhiễm nặng 7,2 ha, tỷ lệ >40% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng và Châu Thành.
- Cây chuối: diện tích nhiễm là 180 ha. Trong đó, bệnh Panama 40 ha, tỷ lệ 3-5% cây; bệnh đốm lá 140 ha, diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ, tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng.
- Cây xoài: diện tích nhiễm là 303,6 ha. Trong đó, bệnh thán thư 212,6 ha, tỷ lệ 5-10% lá, bông; rầy bông 85 ha, tỷ lệ 5-10% bông; bọ trĩ 3 ha, tỷ lệ 5-10% bông; sâu đục cành 3 ha, tỷ lệ 5-10% cành. Xuất hiện ở huyện Hòn Đất, U Minh Thượng và thành phố Phú Quốc.
- Cây hồ tiêu: diện tích nhiễm là 24,6 ha. Trong đó, bệnh chết nhanh 9,7 ha, tỷ lệ 5-10% thân; bệnh chết chậm 4,8 ha, tỷ lệ 5-10% gốc, rễ, thân; bệnh thán thư 0,7 ha, tỷ lệ 5-10% lá; tiêu điên 3 ha, tỷ lệ 5-10% lá; tuyến trùng 6,4 ha, tỷ lệ 5-10% rễ. Xuất hiện ở huyện Gò Quao, Giồng Riềng và thành phố Phú Quốc.
- Cây có múi (cam, quýt, bưởi): diện tích nhiễm là 10 ha. Trong đó, rệp sáp 1 ha, tỷ lệ 5-10% cành; nhện đỏ 2 ha, tỷ lệ 5-10% lá, quả; sâu vẽ bùa 7 ha, tỷ lệ 10-20% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng và Gò Quao.
- Cây sầu riêng: diện tích nhiễm là 2,6 ha. Trong đó, bệnh thán thư 1,2 ha, tỷ lệ 5-10% lá; bệnh nứt thân xì mủ (Phytophthora sp.) 1,4 ha, tỷ lệ 5-10% nhánh, thân. Xuất hiện ở thành phố Phú Quốc.
- Cây khoai lang: diện tích nhiễm là 4,5 ha (tăng 0,5 ha so với tuần trước). Chủ yếu bệnh héo dây, thối củ, tỷ lệ 5-10% dây, củ. Xuất hiện ở huyện Giồng Riềng và Hòn Đất.
- Khoai môn: diện tích nhiễm là 26 ha (tăng 1 ha so với tuần trước). Trong đó, bệnh cháy lá (do nấm Phytophthora colocasiae) 21 ha, tỷ lệ 10-20% lá; bệnh thối củ 5 ha, tỷ lệ 5-10% củ. Xuất hiện ở huyện Hòn Đất và Kiên Lương.
- Cây rau màu:
+ Gừng: diện tích nhiễm là 77 ha (tăng 77 ha so tuần trước). Chủ yếu bệnh cháy lá, tỷ lệ >10-20% lá, cấp bệnh 1-3. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng.
+ Hành lá: diện tích nhiễm là 11 ha (tăng 3 ha so với tuần trước). Trong đó, sâu xanh da láng 4 ha, mật độ 5-10 con/m2; bệnh cháy lá 7 ha, tỷ lệ 10-20% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng.
III. DỰ BÁO TÌNH HÌNH SVGH TRÊN LÚA TRONG THỜI GIAN TỚI
Căn cứ vào diễn biến thời tiết, giai đoạn sinh trưởng và điều kiện phát sinh phát triển các đối tượng SVGH trên đồng ruộng. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật dự báo tình hình SVGH trong thời gian tới như sau:
- Bệnh đạo ôn lá: có thể tiếp tục gia tăng diện tích nhiễm giai đoạn đẻ nhánh đến đòng trổ, nhất là những ruộng gieo trồng giống nhiễm, sạ dày và bón thừa phân đạm.
- Bệnh đạo ôn cổ bông, cháy bìa lá và lem lép hạt: có khả năng phát sinh phát triển gây hại do ảnh hưởng của điều kiện thời tiết xuất hiện mưa, dông và sử dụng phân bón không hợp lý.
- Sâu cuốn lá: có thể tiếp tục gia tăng diện tích nhiễm ở những ruộng sạ dầy, bón thừa phân đạm và sử dụng thuốc trừ sâu hóa học ở giai đoạn đầu cây lúa.
IV. ĐỀ NGHỊ
Chi cục Trồng trọt & BVTV đề nghị Phòng Nông nghiệp & MT; Trạm TT & BVTV các huyện, thành phố; Trung tâm DVNN huyện: Gò Quao và Tân Hiệp tuyên truyền, vận động bà con nông dân thăm đồng thường xuyên để sớm phát hiện SVGH và có biện pháp phòng trị kịp thời, hiệu quả.
- Bệnh đạo ôn lá: trên các trà lúa gieo trồng giống nhiễm (Đài Thơm 8, OM 4218, OM 7347, OM 5451, OM 380, …) khuyến cáo nông dân thường xuyên thăm đồng, phát hiện sớm bệnh để phòng trị kịp thời, hiệu quả. Khi bệnh chớm xuất hiện sử dụng các loại thuốc đặc trị và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”. Khi phát hiện bệnh đạo ôn lá cần ngưng ngay việc bón phân đạm, không pha trộn thêm phân bón lá khi phun thuốc phòng trị bệnh.
- Bệnh đạo ôn cổ bông và lem lép hạt: đối với giống nhiễm, bà con nông dân cần chủ động phòng ngừa bệnh, sử dụng thuốc đặc trị bệnh và phun vào thời điểm khi lúa trổ lác đác (khoảng 5%) và phun lần 2 khi lúa trổ đều.
- Bệnh cháy bìa lá: sử dụng phân bón hợp lý N-P-K, không bón thừa phân đạm; điều chỉnh mực nước hợp lý trên ruộng, tránh để nước ngập sâu trong nhiều ngày. Khi bệnh chớm xuất hiện cần sử dụng các loại thuốc đặc trị vi khuẩn. Cần phun lại sau 5-7 ngày tùy điều kiện thời tiết.
- Sâu cuốn lá: cần hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu hóa học ở giai đoạn sinh trưởng từ mạ đến đẻ nhánh, tập trung chăm sóc và tạo điều kiện cho cây lúa khỏe ngay từ đầu vụ để cây lúa có khả năng đền bù thiệt hại và điều kiện bất lợi của môi trường. Giai đoạn sinh trưởng từ đòng đến trổ nếu sâu cuốn lá gây hại với mật số cao thì cần sử dụng thuốc đặc trị và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng thuốc BVTV.
Hiện nay, sau thu hoạch lúa vụ Hè Thu 2025, một số hộ dân đã xuống giống vụ Thu Đông sớm, không đảm bảo thời gian cách ly giữa hai vụ, tạo điều kiện cho sâu bệnh (đặc biệt là rầy nâu, rầy xanh đuôi đen truyền bệnh virus cho cây lúa) tiếp tục phát sinh và lây lan trên diện rộng. Đề nghị Phòng Nông nghiệp & MT; Trạm TT & BVTV các huyện, thành phố; Trung tâm DVNN huyện: Gò Quao và Tân Hiệp tuyên truyền, vận động nông dân gieo sạ vụ lúa Thu Đông đúng lịch thời vụ ngành Nông nghiệp đề ra./.
