I. CÂY TRỒNG VÀ GIAI ĐOẠN SINH TRƯỞNG
1. Cây lúa
- Lúa vụ Mùa 2024-2025: đã gieo trồng được 79.958,8 ha/73.659 ha, đạt 108,55% so với kế hoạch. Đến nay đã thu hoạch 31.628,5 ha, năng suất bình quân ước đạt 5,40 tấn/ha. Tập trung ở các huyện An Biên, Vĩnh Thuận, U Minh Thượng, Giang Thành, Kiên Lương và An Minh.
- Lúa vụ Đông Xuân 2024-2025: đã gieo sạ được 279.331,36 ha/279.599 ha, đạt 99,90% so với kế hoạch. Tập trung ở các huyện và thành phố.
2. Cây ăn trái, cây công nghiệp, rau màu và nhóm cây trồng khác
Bảng 1: Diện tích cây trồng khác (ha)
| STT | Loại cây trồng | Giai đoạn sinh trưởng | Diện tích thực hiện trong tuần (ha) | Luỹ kế (ha) | Phân bố | |
| I | Nhóm rau màu các loại | 1.182,6 | 15.196,5 |
| ||
| 1 | Rau ăn lá | Sinh trưởng - Thu hoạch | 940 | 10.234,3 | UMT, HĐ, CT, VT, KL, PQ, AB, RG, RG | |
| 2 | Hành lá | Sinh trưởng | 31 | 244 | CT, KL, RG, AB | |
| 3 | Bầu, bí, dưa | Sinh trưởng - Mang trái - Thu hoạch | 211,6 | 3.287,7 | KL, GT, HĐ, CT, GR, GQ, TH, AB, UMT, VT | |
| 4 | Đậu các loại | Sinh trưởng - Mang trái - Thu hoạch |
| 379,5 | GR, UMT, KL | |
| 5 | Họ cà, ớt | Sinh trưởng - Mang trái - Thu hoạch |
| 25,5 | VT, GT, UMT, CT, KL, AB | |
| 6 | Sen | Sinh trưởng | 94 | UMT, GT | ||
| 7 | Gừng | Sinh trưởng | 931,5 | UMT | ||
| II | Nhóm cây ăn trái |
| 16.782,5 |
| ||
| 1 | Xoài | Sinh trưởng - Mang trái |
| 2.100 | PQ, HĐ, GT, UMT, GQ, CT, AB, KL | |
| 2 | Khóm | Sinh trưởng - Mang trái |
| 9.300 | GQ, CT, VT, UMT, HĐ, KL | |
| 3 | Chuối | Sinh trưởng - Mang trái |
| 3.750 | UMT, AB, AM, TH, CT, GQ | |
| 4 | Cây có múi | Sinh trưởng - Mang trái |
| 239,2 | GQ, UMT, KL, TH, AB, GR, CT | |
| 5 | Sầu riêng | Sinh trưởng |
| 467 | PQ, GQ, GR, TH, CT, HĐ, UMT | |
| 6 | Mít | Sinh trưởng - Mang trái |
| 547 | UMT, PQ, KL, GT, GR, TH, GQ, CT, AB, HĐ | |
| 7 | Măng cụt | Sinh trưởng |
| 134 | UMT, GQ, CT, AB | |
| 8 | Ổi | Sinh trưởng - Mang trái | 76,3 | UMT, TH, AM, CT, RG, GR, HĐ | ||
| 9 | Chôm chôm | Sinh trưởng | 169 | PQ | ||
| III | Nhóm cây công nghiệp |
| 7.627,9 |
| ||
| 1 | Hồ tiêu | Sinh trưởng - Mang trái | 432,6 | PQ, GR, GQ, KL, TH | ||
| 2 | Mía | Vươn lóng | 669,3 | UMT, GQ, AB, VT, AM, CT | ||
| 3 | Sim | Sinh trưởng |
| 81 | PQ | |
| 4 | Điều | Sinh trưởng |
| 245 | PQ | |
| 5 | Dừa | Sinh trưởng - mang trái |
| 6.200 | CT, GQ, GR, AB, UMT, PQ, RG, HĐ, VT, GT, TH | |
| IV | Nhóm cây lương thực | 187 | 3.004,5 |
| ||
| 1 | Bắp | Sinh trưởng - Thu hoạch | 58 | 547,5 | GQ, UMT, CT, KL, AB, HĐ | |
| 2 | Khoai lang | Sinh trưởng - Thu hoạch | 129 | 1.081.2 | GR, HĐ, GQ, KL | |
| 3 | Khoai mì | Sinh trưởng - Thu hoạch | 333,2 | KL, GQ, AB, HĐ | ||
| 4 | Khoai môn | Sinh trưởng - Thu hoạch |
| 323 | KL, HĐ | |
| 5 | Khoai các loại | Sinh trưởng - Thu hoạch | 719,6 | UMT, GT | ||
| V | Nhóm cây lâm nghiệp | 7.063 |
| |||
| 1 | Tràm | Sinh trưởng |
| 3.707 | UMT, AM, AB, KL | |
| 2 | Mắm | Sinh trưởng |
| 2.074 | AM, AB, KL | |
| 3 | Đước | Sinh trưởng |
| 940 | AM, AB, KL | |
| 4 | Bạch đàn | Sinh trưởng |
| 12 | AM | |
| 5 | Keo | Sinh trưởng |
| 330 | UMT | |
| Tổng diện tích | 1.369,6 | 49.674,4 |
| |||
II. TÌNH HÌNH SINH VẬT GÂY HẠI CHỦ YẾU
1. Tình hình sinh vật gây hại trên lúa
Tổng diện tích nhiễm sâu, bệnh trên lúa Mùa và Đông Xuân 2024-2025 là 6.354 ha (tăng 596 ha so với tuần trước). Trong đó, diện tích nhiễm trên lúa vụ Mùa là 1.088 ha và Đông Xuân là 5.266 ha. Các đối tượng dịch hại bao gồm:
- Đạo ôn lá: diện tích nhiễm trên lúa Đông Xuân là 2.444 ha (tăng 1.040 ha so với tuần trước), diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 5-10%), cấp 1-5. Xuất hiện ở huyện Giồng Riềng, Hòn Đất, U Minh Thượng, Kiên Lương, An Biên, Gò Quao, Châu Thành, Giang Thành và Rạch Giá.
- Lem lép hạt: diện tích nhiễm trên lúa Mùa và Đông Xuân là 1.120 ha (giảm 305 ha so với tuần trước). Diện tích nhiễm trên lúa Mùa là 547 ha, diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 5-10%), cấp 1-3. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng, An Biên, An Minh, Vĩnh Thuận và Gò Quao. Diện tích nhiễm trên lúa Đông Xuân là 573 ha, diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 5-10%), cấp 1-3. Xuất hiện ở huyện Vĩnh Thuận, An Biên và Giang Thành.
- Cháy bìa lá: diện tích nhiễm trên lúa Mùa và Đông Xuân là 740 ha (tăng 183 ha so với tuần trước). Diện tích nhiễm trên lúa Mùa là 157 ha, diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 10-20%), cấp 1-5. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng, An Biên và Gò Quao. Diện tích nhiễm trên lúa Đông Xuân là 583 ha, diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 10-20%), cấp 1-3. Xuất hiện ở huyện Kiên Lương, U Minh Thượng, Châu Thành và Giang Thành.
- Muỗi hành: diện tích nhiễm trên lúa Đông Xuân là 669 ha (tăng 137 ha so với tuần trước), diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 5-10%), tuổi 2 - trưởng thành. Xuất hiện ở các huyện Tân Hiệp, Giồng Riềng, An Biên, Kiên Lương, Gò Quao và rải rác ở huyện Châu Thành, Hòn Đất, Giang Thành và Rạch Giá.
- Rầy phấn trắng: diện tích nhiễm trên lúa Mùa và Đông Xuân là 524 ha (tăng 449 ha so với tuần trước). Diện tích nhiễm trên lúa Mùa là 120 ha, diện tích nhiễm nhẹ 80 ha (mật số 2.500-5.000 con/m2), nhiễm trung bình 40 ha (mật số >5.000-10.000 con/m2), tuổi rầy 1 - thành trùng. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng. Diện tích nhiễm trên lúa Đông Xuân là 404 ha: diện tích nhiễm nhẹ 317 ha (mật số 2.500-5.000 con/m2), nhiễm trung bình 87 ha (mật số >5.000-10.000 con/m2), tuổi rầy 2 - thành trùng. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng và Gò Quao.
- Rầy nâu: diện tích nhiễm trên lúa Mùa và Đông Xuân là 243 ha (giảm 143 ha so với tuần trước). Diện tích nhiễm trên lúa Mùa là 5 ha, diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (mật số 500-1.000 con/m2), tuổi rầy 2-5. Xuất hiện ở huyện Gò Quao. Diện tích nhiễm trên lúa Đông Xuân là 238 ha, diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (mật số 500-1.000 con/m2), tuổi rầy 2-5. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng, Vĩnh Thuận, Giang Thành và Gò Quao.
- Đạo ôn cổ bông: diện tích nhiễm trên lúa Mùa và Đông Xuân là 172 ha (giảm 294 ha so với tuần trước). Diện tích nhiễm trên lúa Mùa là 145 ha: diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 3-5%). Xuất hiện ở huyện Vĩnh Thuận, An Biên và An Minh. Diện tích nhiễm trên lúa Đông Xuân là 27 ha, diện tích chủ yếu nhiễm nhẹ (tỷ lệ 3-5%). Xuất hiện ở huyện Vĩnh Thuận và Giang Thành.
- Sâu cuốn lá: diện tích nhiễm trên lúa Đông Xuân là 137 ha (giảm 01 ha so với tuần trước), diện tích nhiễm nhẹ 122 ha (mật số 25-50 con/m2), nhiễm trung bình 15 ha (mật số >50-100 con/m2) tuổi sâu 1-5. Xuất hiện ở huyện Gò Quao và Rạch Giá.
Ngoài ra các đối tượng gây hại: bù lạch, chuột, sâu phao, sâu đục thân, đốm vằn, … xuất hiện và gây hại ở mức rải rác đến nhẹ.
2. Tình hình sinh vật gây hại trên cây trồng khác
Tổng diện tích nhiễm trên cây trồng khác trong tuần là 1.851,6 ha (giảm 118,8 ha so với tuần trước). Các đối tượng sâu, bệnh chủ yếu gồm:
- Cây khóm: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 873,9 ha. Trong đó, bệnh héo khô đầu lá 870,2 ha, diện tích nhiễm nhẹ 667,5 ha với tỷ lệ 5-10% lá, diện tích nhiễm trung bình 182,7 ha với tỷ lệ 10-20% lá, nhiễm nặng 20 ha với tỷ lệ >20% lá; rệp sáp 3,7 ha với tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện Gò Quao, Châu Thành, Vĩnh Thuận và U Minh Thượng.
- Cây dừa: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 257,3 ha. Trong đó, bọ cánh cứng gây hại 236,2 ha, diện tích nhiễm nhẹ 199,2 ha với tỷ lệ 10-20% tàu, diện tích nhiễm trung bình 37 ha với tỷ lệ >20-40% tàu; sâu đầu đen 21,1 ha, nhiễm nhẹ 7,2 ha với tỷ lệ 10-20% lá, nhiễm trung bình 9,7 ha với tỷ lệ >20-40% lá, nhiễm nặng 4,2 ha với tỷ lệ >40% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng, Gò Quao, Châu Thành, Vĩnh Thuận và Phú Quốc.
- Cây chuối: diện tích nhiễm bệnh hại là 215 ha. Trong đó, bệnh Panama 35 ha với tỷ lệ 2,5-5% cây; bệnh đốm lá 180 ha với tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng.
- Cây xoài: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 32,8 ha. Trong đó, bệnh thán thư 17,8 ha với tỷ lệ 5-10% lá, bông; rầy bông 6 ha với tỷ lệ 2-4 con/cành; bọ trĩ 7 ha với tỷ lệ 5-10% bông; sâu đục cành 2 ha với tỷ lệ 5-10% cành. Xuất hiện ở Phú Quốc, Hòn Đất và U Minh Thượng.
- Cây hồ tiêu: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 19,4 ha. Trong đó, bệnh chết nhanh 4,6 ha với tỷ lệ 5-10% thân; bệnh chết chậm 3,7 ha với tỷ lệ 5-10% gốc, rễ, thân; bệnh thán thư 2,5 ha với tỷ lệ 5-10% lá; tiêu điên 2,6 ha với tỷ lệ 5-10% lá; tuyến trùng 6 ha với tỷ lệ 5-10% rễ. Xuất hiện ở huyện Gò Quao, Giồng Riềng và Phú Quốc.
- Cây sầu riêng: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 5,7 ha. Trong đó, bệnh thán thư 2,1 ha với tỷ lệ 5-10% lá; bệnh nứt thân xì mủ (Phytophthora sp.) 3,6 ha với tỷ lệ 5-10% nhánh, thân. Xuất hiện ở Phú Quốc.
- Cây có múi (cam, quýt, bưởi): diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 3,8 ha. Trong đó, nhện đỏ 1 ha với tỷ lệ 5-10% lá, quả; sâu vẽ bùa 2,8 ha với tỷ lệ 10-20% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng và Gò Quao.
- Khoai môn: diện tích nhiễm bệnh hại là 5 ha (giảm 2 ha so tuần trước). Chủ yếu, bệnh cháy lá 5 ha với tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện Kiên Lương.
- Cây rau màu:
+ Gừng: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 420 ha (giảm 120 ha so tuần trước). Trong đó, bệnh cháy lá 400 ha, nhiễm nhẹ 100 ha với tỷ lệ 10-20% lá, nhiễm trung bình 300 ha với tỷ lệ >20-40% lá; bệnh thối củ 20 ha với tỷ lệ 5-10% cây. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng.
+ Hành lá: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 18 ha (tăng 3 ha so tuần trước). Trong đó, sâu xanh da láng 11 ha, nhiễm nhẹ 8 ha với mật độ 5-10 con/m2, nhiễm trung bình 3 ha với mật độ >10-20 con/m2, bệnh cháy lá 7 ha với tỷ lệ 5-10% lá. Xuất hiện ở huyện U Minh Thượng.
+ Họ Bầu, bí dưa: diện tích nhiễm sinh vật gây hại là 0,7 ha (tăng 0,2 ha so tuần trước). Chủ yếu, bệnh giả sương mai 0,7 ha với tỷ lệ 10-20% lá. Xuất hiện ở huyện Châu Thành.
III. DỰ BÁO TÌNH HÌNH SÂU, BỆNH TRÊN LÚA TRONG THỜI GIAN TỚI
Căn cứ vào diễn biến thời tiết, giai đoạn sinh trưởng và điều kiện phát sinh phát triển các đối tượng dịch hại trên đồng ruộng. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật dự báo tình hình dịch hại trong thời gian tới như sau:
- Bệnh đạo ôn lá: tiếp tục phát triển trên trà lúa Đông Xuân 2024-2025, nhất là những ruộng gieo trồng giống nhiễm, sử dụng phân bón không cân đối và bón thừa phân đạm.
- Bệnh đạo ôn cổ bông, bệnh lem lép hạt: tiếp tục phát triển và gây hại trên trà lúa giai đoạn trổ bông, nhất là những ruộng gieo trồng giống nhiễm (OM 5451, IR 50404, Đài Thơm 8, …), gieo sạ dầy, bón thừa phân đạm và điều kiện thời tiết ẩm độ cao.
- Rầy phấn trắng: có khả năng phát triển, gây hại và tăng diện tích nhiễm trong điều kiện nắng nóng, ẩm độ không khí thấp.
- Muỗi hành: thời tiết nhiệt độ thấp, ẩm độ cao, có xuất hiện mưa trái mùa đây là điều kiện thuận lợi cho muỗi hành phát sinh phát triển và gây hại, đặc biệt trên các giống lúa thơm và trà lúa gieo sạ muộn từ cuối tháng 12/2024 đến tháng 01/2025.
IV. ĐỀ NGHỊ
Chi cục Trồng trọt & BVTV đề nghị Phòng Nông nghiệp & PTNT; Trạm TT & BVTV các huyện, thành phố; Trung tâm DVNN huyện: Gò Quao và huyện Tân Hiệp tuyên truyền, vận động bà con nông dân tăng cường thăm đồng thường xuyên để sớm phát hiện dịch hại và có biện pháp phòng trị kịp thời, hiệu quả. Cụ thể:
- Bệnh đạo ôn lá: trên các trà lúa gieo trồng giống nhiễm (Đài Thơm 8, RVT, OM 7347, …) khuyến cáo nông dân thường xuyên thăm đồng, phát hiện sớm bệnh để phòng trị kịp thời, hiệu quả. Khi bệnh chớm xuất hiện sử dụng các loại thuốc đặc trị và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”. Khi phát hiện bệnh đạo ôn lá cần ngưng ngay việc bón phân đạm, tuyệt đối không pha trộn thêm phân bón lá khi phun thuốc phòng trị bệnh.
- Bệnh đạo ôn cổ bông, bệnh lem lép hạt: trong giai đoạn lúa trổ gặp điều kiện thời tiết se lạnh và có mưa, bà con nông dân cần chủ động phòng ngừa bệnh, có thể hỗn hợp thuốc đặc trị bệnh và thuốc trừ bệnh phổ rộng phun vào thời điểm khi lúa trổ lác đác (5%) và phun lần 2 khi lúa trổ đều.
- Rầy phấn trắng: cần bón phân cân đối, chăm sóc cây lúa phát triển tốt giúp cây tăng sức chống chịu. Tiến hành phun thuốc khi rầy phấn trắng có mật số cao (khoảng 15-20 con/dảnh hoặc 5 ấu trùng/lá) bằng một trong các loại thuốc hoá học có trong danh mục thuốc được sử dụng tại Việt Nam và có thể cộng thêm chất bám dính để phun xịt. Do ấu trùng rầy phấn trắng sống tập trung ở mặt dưới lá, khi phun thuốc cần hạ vòi phun xuống dưới mặt lá lúa để đảm bảo thuốc tiếp xúc với ấu trùng rầy phấn trắng nhằm làm tăng hiệu quả của thuốc.
- Muỗi hành: cần áp dụng các quy trình kỹ thuật như 3 giảm 3 tăng, 1 phải 5 giảm, IPM, bón phân cân đối, đồng thời bổ sung thêm các loại phân có hàm lượng canxi, magie, silic để tăng sức đề kháng cho cây và chăm sóc để cây lúa khỏe. Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu hóa học ở giai đoạn đầu cây lúa cũng như không lạm dụng chất kích thích sinh trưởng ở giai đoạn mạ - đẻ nhánh./.
