Tính đến ngày 31/3/2025, diện tích gieo sạ lúa Hè Thu toàn huyện đã đạt 39.703/ 46.950 ha kế hoạch, tuy nhiên trong đó diện tích gieo sạ sớm trước lịch gieo sạ khuyến cáo là 24.636 ha (chiếm tỉ lệ khoảng 52% diện tích toàn huyện) tập trung tại các xã sản xuất lúa 3 vụ/năm như Hòa Lợi, Hòa An, Thạnh Lộc, Ngọc Thành, Ngọc Thuận, Thạnh Phước,... Theo ghi nhận của Trạm Trồng trọt và BVTV huyện, trên trà lúa gieo sạ sớm ngoài lịch khuyến cáo đã xuất hiện nhiều đối tượng gây hại, trong đó có bệnh vàng lùn (diện tích nhiễm 187 ha, tỉ lệ bệnh 2,5 – 5%, cấp 1, chủ yếu trên giống lúa OM5451 và OM18). Theo dự tính dự báo của Trạm, diện tích nhiễm bệnh vàng lùn có thể sẽ còn tăng thêm và có khả năng sẽ gây hại mạnh trong thời gian tới, nhất là trên giống lúa OM5451.
* Nguyên nhân cây lúa bị bệnh vàng lùn tại huyện Giồng Riềng:
- Yếu tố khách quan: rầy nâu có mang mầm bệnh vàng lùn di trú từ diện tích thu hoạch lúa Đông Xuân 2024-2025 sang diện tích lúa Hè Thu gieo sạ sớm. Rầy nâu chích hút cây lúa khỏe và truyền virus gây bệnh vàng lùn.
- Yếu tố chủ quan: do tập quán sản xuất của nông dân tại vùng sản xuất lúa 3 vụ là nguyên nhân chủ yếu. Vì tranh thủ thời gian nên hầu hết nông dân tiến hành gieo sạ ngay trong khoảng 5 – 7 ngày sau khi thu hoạch lúa Đông xuân 2024 – 2025 theo xu hướng thu hoạch đến đâu gieo sạ đến đó mà không tuân thủ Lịch khuyến cáo gieo sạ tập trung đồng loạt “né rầy” của ngành chuyên môn tỉnh và UBND huyện khuyến cáo.
* Biện pháp phòng tránh:
Nhằm giúp nông dân sản xuất lúa Hè Thu chủ động phòng tránh, hạn chế được bệnh vàng lùn, Trạm Trồng trọt và BVTV huyện Giồng Riềng đưa ra một số khuyến cáo như sau:
1. Sau thu hoạch lúa vụ Đông Xuân 2024-2025 nên tiến hành đưa rơm rạ khỏi ruộng, sử dụng chế phẩm chứa nấm Trichoderma phun xịt gốc rạ sau đó cày xới phơi đất khoảng 20 ngày, tạo điều kiện thuận lợi cho rơm rạ được phân hủy tốt, rồi mới gieo sạ vụ Hè Thu 2025 tập trung theo lịch khuyến cáo.
2. Cần cày bừa, làm đất kỹ, vùi lấp tàn dư và nguồn bệnh, vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, dọn sạch các tàn dư và ký chủ trung gian của bệnh.
3. Chọn các giống chất lượng cao, giống cấp xác nhận trở lên có đặc tính sinh trưởng phù hợp với điều kiện thời tiết vụ Hè Thu và điều kiện sản xuất tại địa phương như cứng cây, sức chống chịu tốt, kháng sâu bệnh, trổ nhanh, dễ tiêu thụ,...
4. Áp dụng các biện pháp 1 phải 5 giảm, 3 giảm 3 tăng, và Quy trình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp của Cục Trồng trọt ban hành, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) ngay từ đầu vụ để giúp cây lúa phát triển tốt, chăm sóc cây lúa khỏe, hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu sớm (<40 ngày sau sạ) để bảo tồn thiên địch, giảm chi phí sản xuất và tăng hiệu quả kinh tế.
5. Phải thường xuyên thăm đồng, khi phát hiện ruộng lúa bị bệnh vàng lùn thì phải nhổ bỏ, vùi bỏ bụi lúa bệnh để tránh lây lan. Theo dõi chặt chẽ tình hình rầy nâu di trú, nếu thấy mật độ rầy cám nở rộ có 3 con/tép thì nên phun thuốc đặc trị trừ rầy, phun rầy ở tuổi 2-3. Phun theo nguyên tắc “4 đúng”.
6. Ưu tiên sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học để phòng trừ dịch hại đạt hiệu quả cao, tiết kiệm chi phí, an toàn sức khỏe và bảo vệ môi trường./.
