Các loại thực phẩm có nguồn gốc từ sản phẩm trồng trọt như rau, củ, quả không đảm bảo an toàn có thể do một trong các nguyên nhân sau:
- Dư lượng thuốc BVTV (thuốc sâu, thuốc bệnh, kích thích sinh trưởng,...) trong sản phẩm vượt mức cho phép.
- Hàm lượng Nitrate (N0-3) quá cao do bón phân đạm quá nhiều và gần ngày thu hoạch; tồn dư kim loại nặng (Hg, As, Pb,…) vượt mức quy định.
- Có sự hiện diện của vi sinh vật, ký sinh trùng gây bệnh cho người và vật nuôi trên sản phẩm.
Vì vậy, để đảm bảo an toàn thực phẩm trong sản xuất trồng trọt các cơ sở sản xuất và bà con nông dân cần tuân thủ các điều kiện sau:
1. Địa điểm sản xuất:
- Phải cách xa nguồn ô nhiễm (khu dân cư, bệnh viện, lò giết mổ tập trung, nghĩa trang, khu công nghiệp, …), không có nguy cơ bị ngập lụt.
2. Nước tưới:
- Nguồn nước tưới không ảnh hưởng đến an toàn sản phẩm. Không sử dụng nước bị ô nhiễm, nước thải để rửa, sơ chế sản phẩm.
- Hàm lượng các kim loại nặng, vi sinh vật gây hại trong nước tưới không vượt quá mức quy định.
Hình 2: Nguồn nước bị ô nhiễm không dùng để tưới và rửa sản phẩm (Ảnh: Danh Thạo)
3. Giống, gốc ghép:
- Sử dụng giống có Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng do Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành hoặc đã tự công bố lưu hành giống cây trồng hoặc giống địa phương, giống cây trồng bản địa đã được sản xuất, tiêu dùng, không gây độc cho người.
- Hạt giống, cây giống, gốc ghép sử dụng có nguồn gốc rõ ràng.
4. Phân bón:
- Chỉ sử dụng phân bón có Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam do Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành.
- Phân chuồng phải được ủ hoai mục trước khi sử dụng, không được sử dụng trực tiếp phân tươi (chất thải của người, động vật) để bón cho rau.
5. Thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất khác:
- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phải tuân thủ theo nguyên tắc 4 đúng: đúng thuốc, đúng liều lượng và nồng độ, đúng lúc, đúng cách; tuân thủ thời gian cách ly theo hướng dẫn của nhà sản xuất; đọc kỹ nhãn thuốc trước khi sử dụng.
- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam, không sử dụng các loại thuốc đã cấm sử dụng.
6. Thu hoạch:
- Thiết bị, dụng cụ thu hoạch phải đảm bảo chắc chắn và vệ sinh sạch sẽ trước và sau khi sử dụng
- Thu hoạch sản phẩm đúng thời gian cách ly theo hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, sản phẩm sau thu hoạch không được để tiếp xúc trực tiếp với đất.
- Phương tiện vận chuyển cần được làm sạch trước khi vận chuyển sản phẩm. Không vận chuyển sản phẩm chung với các hàng hóa có nguy cơ gây ô nhiễm.
7. Chăn thả vật nuôi:
- Không thả rông vật nuôi trong vùng sản xuất. Nếu chăn nuôi thì phải có chuồng trại và biện pháp xử lý chất thải đảm bảo không gây ô nhiễm cho khu vực sản xuất và sản phẩm sau thu hoạch.
8. Xử lý chất thải:
- Vỏ bao gói thuốc bảo vệ thực vật, phân bón sau khi sử dụng phải được thu gom cho vào bể chứa đúng nơi quy định để chờ xử lý hoặc tiêu hủy tránh gây ô nhiễm cho sản phẩm và khu vực sản xuất.
9. Truy xuất nguồn gốc:
- Ghi chép nhật ký canh tác đầy đủ để đảm bảo truy xuất nguồn gốc sản phẩm như: nhật ký thực hành sản xuất, nhật ký mua vật tư nông nghiệp, nhật ký thu hoạch và bán sản phẩm.
10. Kiểm soát, đánh giá:
- Cơ sở sản xuất phải có quy định nội bộ, trong đó phân công rõ trách nhiệm duy trì các điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, thực hiện đánh giá và lập báo cáo đánh giá nội bộ ít nhất mỗi năm một lần.
Trên đây, là các điều kiện để các cơ sở sản xuất và bà con nông dân cần phải tuân thủ nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm trong sản xuất trồng trọt./.
