Đến dự có 87 đại biểu là đại diện các cơ quan quản lý NTTS, thú y thủy sản của các tỉnh ven biển, các nhà nghiên cứu của Viện Nghiên cứu NTTS I, II, Khoa Thủy sản - Đại học Cần Thơ và Hiệp hội tôm Mỹ Thanh (Sóc Trăng), các công ty VEMEDIM, Bayer Việt Nam, CP Việt Nam. Tại hội thảo đã có 05 báo cáo khoa học, 03 tham luận và hàng chục loạt ý kiến trình bày kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm, đề xuất liên quan về bệnh tôm, tập trung thảo luận về bệnh Hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND) và biện pháp phòng chống.
Thực hiện ý kiến của lãnh đạo Sở Nông nghiệp và PTNT Kiên Giang, Chi cục Thú y thông tin tóm tắt nội dung đúc kết từ Hội thảo như sau:
1. Dịch tễ bệnh AHPND
Tính mùa vụ: Bệnh AHPND xảy ra hầu như quanh năm, tuy nhiên nguy cơ xuất hiện cao nhất ở điều kiện nhiệt độ và độ mặn tăng cao hoặc chuyển từ lạnh sang nóng (mưa dầm chuyển sang nắng gắt).
Diễn biến bệnh: AHPND xảy ra rất nhanh và khó tiên đoán trước, chủ yếu xảy ra khi tôm từ 15-40 ngày tuổi. Ở giai đoạn đầu, dấu hiệu lâm sàng của bệnh không rõ ràng, giai đoạn sau có thể thấy sự xuất hiện của các dấu hiệu điển hình như gan tụy nhạt màu, trường hợp bệnh nặng thấy xuất hiện hiện tượng gan tụy teo, dai và những điểm đen nhỏ ở gan tụy, một số trường hợp ghi nhận tôm bị mềm vỏ.
Tác nhân gây bệnh: chỉ có vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus mang thể thực khuẩn (phage) được phân lập từ dạ dày (không phải từ gan tụy) của tôm bệnh mới cho tỷ lệ chết và các dấu hiệu bệnh lý như AHPND xuất hiện ngoài tự nhiên. Bệnh này chỉ lây qua con đường tiêu hóa của tôm. Từ các nghiên cứu cho thấy có mối tương quan giữa sự hiện diện với mật độ cao của vibrio khuẩn lạc xanh (Vibrio parahaemolyticus) và vibrio khuẩn lạc vàng (Vibrio alginolyticus hoặc Vibrio Cholerae) trong nước ao và tôm nuôi với AHPND.
2. Kinh nghiệm hạn chế sự xuất hiện bệnh AHPND
Công ty CP Việt Nam xây dựng các nhà ương tôm có mái che rộng khoảng 1.000-2.000 m 2 để ương tôm giống mật độ 1.000-2.000 con/m2, khi tôm đạt kích cở 1-2 gram/con (khoảng 25-40 ngày tuổi) sau đó mới sang ra ao nuôi thương phẩm. Năm 2013, công ty ương 271 ao, đến tháng 10/2013 đã tiến hành sang 173 ao, chỉ có 19 ao thiệt hại. Tuy nhiên theo các doanh nghiệp nuôi tôm chi phí xây dựng nhà ương theo mô hình của công ty CP rất tốn kém, hiệu quả cần có thời gian để kiểm định.
Hiệp hội tôm Mỹ Thanh nêu kinh nghiệm là phải kiểm tra, xử lý thật kỹ vi khuẩn nhóm Vibiro trong tôm giống, môi trường nước ao nuôi; thả cá rô phi vào ao lắng và lấy nước vào ao nuôi qua túi lọc, cho tôm ăn thức ăn có kèm men vi sinh, thuốc diệt khuẩn, không sử dụng kháng sinh liên tục vì tác hại khôn lường, không hiệu quả.
Công ty VEMEDIM giới thiệu sản phẩm Anti EMS Phòng và trị hội chứng chết sớm ở tôm sú và tôm thẻ. Anti-EMS với hoạt chất chính là Dimethylamino carboxamide và Methane sulfonyl phenylpropan là kháng sinh độ nhạy cao tạo ra tác dụng cùng lúc để ức chế toàn bộ quá trình sinh tổng hợp protêin làm cho vi khuẩn không thể sinh sản và nhanh chóng bị tiêu diệt.
Tại hội thảo, Tiến sĩ Lý Thị Thanh Loan là một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu bệnh thủy sản hiện nay đưa ra quan điểm cho rằng Ký sinh trùng (chưa xác định nhóm nào) được cho là tác nhân gây bệnh AHPND, nhưng kết quả chỉ là bước đầu, chưa công bố, đang tiếp tục thu mẫu, xét nghiệm, bố trí thực nghiệm để có kết luận. TS. Loan cho biết, thời gian qua đã cùng với đồng nghiệp ghi nhận một số trường hợp tôm chết có biểu hiện lâm sàng của bệnh AHPND nhưng khi phân lập, kiểm tra mô học, sinh học phân tử,…đều không phát hiện Vibrio parahaemolyticus có mang phage, nên vi khuẩn này chỉ là một trong những tác nhân gây AHPND, bệnh có thể do ký sinh trùng hay nguyên nhân nào khác cần phải tiếp tục đầu tư nghiên cứu.
3. Tổng hợp các biện pháp phòng, chống bệnh AHPND
- Cần quan tâm đến mùa vụ thả tôm, tránh thả vào thời điểm nhiệt độ và độ mặn cao;
- Vệ sinh thật kỹ nền đáy ao, xử lý nước đúng yêu cầu, diệt khuẩn trước khi thả nuôi;
- Mật độ tôm nuôi vừa phải: tôm thẻ chân trắng quy mô trang trại không quá 100 con/m2, quy mô hộ gia đình từ 60-70 con/m2;
- Duy trì mực nước trong ao từ 1,5 m trở lên để hạn chế nhiệt độ nước tăng cao; cung cấp đủ oxy cho tôm.
- Quan tâm đặc biệt đến việc kiểm soát sự lưu hành của vi khuẩn Vibrio spp từ con giống, nguồn nước. Đối với Vibrio khuẩn lạc xanh không quá 800 CFU/ml, khuẩn lạc vàng không quá 600 CFU/ml, có biện pháp diệt khuẩn định kỳ, bổ sung men vi sinh, probiotic, vitamine, thuốc bổ trợ gan cho tôm để phục hồi hệ vi sinh có lợi.
