Kiên Giang được thiên nhiên ưu đãi, có đường bờ biển dài gần 200 km, trên biển có hơn 105 hòn, đảo lớn nhỏ nằm rãi rác khắp vùng biển, nguồn lợi thủy sản phong phú, hàng năm ít gió bão, là điều kiện thuận lợi để phát triển ngành khai thác thủy sản.
Toàn tỉnh Kiên Giang hiện nay có 10.549 tàu khai thác hải sản, hoạt động khai thác với trên 20 loại nghề, có một số loại nghề là nghề truyền thống của ngư dân Kiên Giang và số nghề còn lại là các nghề được du nhập từ nước ngoài, gần như các nghề khai thác của các nước trong khu vực Đông Nam Á đều có đủ tại Kiên Giang. Từ cuối năm 2013 đến nay ngư dân Kiên Giang lại tự sáng tạo ra một loại nghề mới để khai thác con Banh Lông (là loài hải sản thuộc lớp Hải Sâm), ngư dân tự đặt tên là nghề cào Banh Lông.
Nghề cào Banh Lông bắt đầu xuất hiện từ cuối năm 2013, xuất phát đầu tiên từ một số ngư dân ở các xã ven biển của huyện Hòn Đất, nhưng chỉ với một vài phương tiện hoạt động, chủ yếu là các phương tiện nhỏ hơn 90 mã lực làm nghề lưới kéo đơn, nghề cào nghêu Lụa của một số ngư dân khai thác không hiệu quả chuyển sang cào Banh Lông.
Trong một khoảng thời gian ngắn, từ đầu năm 2014 đến nay, nghề này gần như bùng phát, lan rộng khắp các địa phương trong tỉnh Kiên Giang; Do nghề cào Banh Lông có vốn đầu tư thấp (chỉ tốn vài chục triệu đầu tư ban đầu để cải hoán tàu cá có sẵn và trang bị thêm dàn công cụ khai thác), chi phí hoạt động thấp (chi phí một ngày hoạt động chỉ mất vài triệu), kỹ thuật khai thác đơn giản, lao động trực tiếp không cần có tay nghề; Trong khi sản lượng khai thác và giá bán sản phẩm khai thác thời gian đầu năm 2014 rất cao, lợi nhuận từ nghề này đem lại là quá hấp dẫn đối với những người làm nghề biển trong lúc làm những nghề khác lợi nhuận rất khiêm tốn, có khi còn bị lỗ chi phí.
Đến nay trong toàn tỉnh Kiên Giang có trên 500 tàu cá đang làm nghề cào Banh Lông, lúc đầu các tàu làm nghề này là những tàu công suất nhỏ hơn 90 mã lực; Vì nghề này dễ làm, lợi nhuận cao nên thời gian gần đây đã có một số tàu cá làm nghề lưới kéo đôi chuyển nghề, có một số chủ tàu có 2 – 3 đôi tàu trong thời gian chỉ có 2 tháng đã chuyển hết sang nghề cào Banh Lông.
Song song với việc ngư dân Kiên Giang tự phát làm nghề cào Banh Lông, cũng xuất hiện 2 luồng dư luận trái chiều trong nội bộ ngư dân:
- Những người không làm nghề cào Banh Lông cho rằng nghề nay đang phá hoại môi trường biển, do công cụ khai thác cày xuống đáy biển, làm xáo trộn môi trường sống của các loài hải sản.
- Những người làm nghề cào Banh Lông cho rằng nghề này đem lại lợi nhuận cao vốn đầu tư và chi phí thấp. Con Banh Lông là loài sinh vật biển, có ở vùng biển Kiên Giang từ lúc nào đến giờ, không phải mới có, do trước nay không khai thác; Nó có khả năng sinh đẻ, tức là tái tạo, nếu không khai thác để hết vòng đời nó cũng sẽ tự chết, uổng phí tài nguyên thiên nhiên ban tặng; Và khi khai thác có cày phá đáy biển, nhưng chỉ ở khu vực có con Banh Lông chứ không phải cày khắp vùng biển.
Trong bài viết này không đánh giá về việc đúng sai của dư luận, mà chỉ muốn đề cập đến vấn đề bất ổn của nghề này, từ các diễn biến trước mắt mà tất cả mọi người quan tâm đều có thể nhận thấy:
- Đối với nghề cào Banh Lông cơ quan thẩm quyền chưa có qui định về cấp giấy phép khai thác, các tàu cá đang hoạt động khai thác với nghề này đều không có giấy phép khai thác; Theo qui định thì các tàu hoạt động khai thác thủy sản mà không có giấy phép khai thác, thì xem như tàu cá đó hoạt động khai thác hải sản bất hợp pháp, sản phẩm khai thác của các tàu đó xem như sản phẩm bất hợp pháp; Nếu có Doanh nghiệp mua con Banh Lông về chế biến và xuất khẩu vào thị trường Châu Âu, thì sản phẩm đó không đủ điều kiện để cơ quan có thẩm quyền chứng nhận (vì các nước Châu Âu tuân thủ theo qui định IUU về thiết lập hệ thống trong cộng đồng nhằm phòng ngừa, ngăn chặn và xóa bỏ các hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo qui định).
- Trữ lượng con Banh Lông của vùng biển Kiên Giang chưa được đánh giá (không biết có được bao nhiêu và với cường lực khai thác như hiện tại thì bao lâu sẽ hết), nhưng thực tế cho thấy, sản lượng khai thác và giá thu gom của các thương lái giảm đáng kể (sản lượng từ trên 200 kg/tàu/ngày giảm chỉ còn khoảng 100 kg/tàu/ngày; Giá từ 800 ngàn đồng/kg hiện nay chỉ còn 100 ngàn đồng/kg và có xu hướng tiếp tục giảm). Khi hết con Banh Lông quay về làm lại nghề cũ, thì ngư cụ để lâu không dùng sẽ bị hư hỏng (nhất là nghề lưới kéo đôi) trang bị lại sẽ mất một khoản tiền không phải nhỏ.
Từ các vấn đề mất ổn định nêu trên, bà con ngư dân cần cân nhắc thận trọng trước khi chuyển sang nghề cào Banh lông, để tránh thiệt hại về tiền bạc.
