Quản lý an toàn thực phẩm trong sản xuất trồng trọt

An toàn thực phẩm (ATTP) là một vấn đề vô cùng quan trọng trong quá trình sản xuất nông sản và thực phẩm. Trong lĩnh vực trồng trọt ATTP không chỉ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn góp phần nâng cao giá trị và uy tín của sản phẩm nông sản, đồng thời thúc đẩy nền nông nghiệp sạch, bền vững. Công tác bảo đảm ATTP thời gian qua được các cấp, ngành, đơn vị trong tỉnh tích cực triển khai với nhiều giải pháp đồng bộ. Qua đó nâng cao nhận thức, ý thức của người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng về ATTP.

Thực hiện công tác hậu kiểm việc tuân thủ các tiêu chuẩn về ATTP, trong năm 2024, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã kiểm tra được 35/36 cơ sở sản xuất trồng trọt trên địa bàn tỉnh. Qua kiểm tra cho thấy, mặc dù đã được cấp chứng nhận ATTP, GlobalGAP và VietGAP tại các cơ sở sản xuất trồng trọt nhưng việc thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm vẫn còn nhiều thiếu sót như: một số cơ sở chưa tuân thủ đầy đủ các chỉ tiêu của tiêu chuẩn được chứng nhận, nhất là trong việc kiểm tra mẫu đất, nước và sản phẩm; không duy trì chứng nhận khi giấy chứng nhận hết hạn và chưa thực hiện đúng các quy trình về sản xuất đảm bảo an toàn thực phẩm; kiến thức của người sản xuất và người quản lý cơ sở về các tiêu chuẩn ATTP, VietGAP, GlobalGAP còn hạn chế.

Vì vậy, để đảm bảo ATTP trong lĩnh vực sản xuất trồng trọt, cơ sở sản xuất trồng trọt, hộ nông dân cần thực hiện tốt các nội dung sau:

- Địa điểm sản xuất: cơ sở sản xuất phải có địa điểm, diện tích thích hợp, có khoảng cách an toàn đối với nguồn gây độc hại, nguồn gây ô nhiễm và các yếu tố gây hại khác (theo quy định tại Điều 19 của Luật ATTP và Thông tư 17/2024/TT-BNNPTNT ngày 28/11/2024).

- Đất trồng và giá thể: đất trồng hoặc giá thể đảm bảo không là nguồn gây nhiễm tới sản phẩm; kết quả phân tích mẫu đất/giá thể đáp ứng quy định về hàm lượng các kim loại nặng trong đất đối với đất nông nghiệp  (theo quy định tại Điều 23 của Luật ATTP  và Thông tư 17/2024/TT-BNNPTNT ngày 28/11/2024). 

- Nước tưới phải đáp ứng quy định về nước có thể sử dụng cho mục đích nông nghiệp, không là nguồn gây ô nhiễm cho sản phẩm; nước tưới trong sản xuất rau mầm phải đạt chất lượng nước sinh hoạt (theo quy định trong Điều 19, Điều 23 của Luật ATTP và Thông tư 17/2024/TT-BNNPTNT ngày 28/11/2024). 

- Cây giống: Giống cây trồng đã được cấp quyết định lưu hành, quyết định lưu hành đặc cách, đã tự công bố lưu hành, quyết định công nhận giống cây trồng mới hoặc giống cây trồng có trong Danh mục giống được phép sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam.

- Phân bón: chỉ sử dụng phân bón có Quyết định công nhận lưu hành tại Việt Nam; Phân chuồng phải được ủ hoai mục trước khi sử dụng.

- Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV): chỉ sử dụng thuốc BVTV có trong Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam; sử dụng thuốc BVTV phải tuân thủ theo nguyên tắc 4 đúng: đúng thuốc, đúng liều lượng và nồng độ, đúng lúc, đúng cách; tuân thủ thời gian cách ly theo hướng dẫn của nhà sản xuất; đọc kỹ nhãn thuốc trước khi sử dụng. Ưu tiên sử dụng thuốc BVTV sinh học, có thời gian cách ly ngắn.

  

Hình: Cơ sở sản xuất dưa lưới tại xã Vĩnh Phong, huyện Vĩnh Thuận đủ tiêu chuẩn được cấp giấy chứng nhận ATTP (Ảnh: Vũ Thị Chung)

- Thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV, chất thải, nước thải: việc thu gom, xử lý chất thải, nước thải theo đúng quy định, không gây ô nhiễm sản phẩm, đất, nguồn nước tại nơi sản xuất và môi trường xung quanh.

- Thu hoạch, sơ chế: thu hoạch đảm bảo thời gian cánh ly thuốc BVTV (nếu có sử dụng thuốc BVTV); Trang thiết bị, dụng cụ phục vụ thu hoạch, sơ chế phải được vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng, không gây ô nhiễm cho sản phẩm; Khu vực thu gom, sơ chế, đóng gói sản phẩm phải sắp xếp hợp lý và vệ sinh sạch sẽ…

- Người trực tiếp sản xuất, công nhân: người trực tiếp sản xuất đã được phổ biến, tập huấn về kiến thức về an toàn thực phẩm, tuân thủ hướng dẫn vệ sinh cá nhân; người thực hiện công việc sơ chế, đóng gói sản phẩm được khám sức khỏe theo quy định; Khu vực vệ sinh cách biệt với khu vực sản xuất, sơ chế, đóng gói.

- Ghi chép và truy xuất nguồn gốc: có hồ sơ ghi chép đầy đủ việc sử dụng phân bón, thuốc BVTV, nhật ký canh tác, theo dõi thu hoạch, phân phối sản phẩm.

Việc đảm bảo an toàn thực phẩm trong sản xuất nông sản là một trong những yếu tố quyết định đến sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Do đó, đối với các cơ sở sản xuất trồng trọt cần thực hiện tốt các nội dung trên về điều kiện ATTP, đồng thời trong thời gian tới Chi cục Trồng trọt và BVTV sẽ tiếp tục thực hiện công tác quản lý an toàn thực phẩm theo Quyết định số 130/QĐ-UBND ngày 14 tháng 01 năm 2025 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Kiên Giang về phân công quản lý an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nông, lâm, thuỷ sản trên địa bàn tỉnh, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục chính sách, pháp luật về chất lượng vật tư nông nghiệp và ATTP, kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh mặt hàng nông nghiệp trên địa bàn tỉnh. Trong đó, tập trung vào công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp và ATTP theo các văn bản chỉ đạo của Trung ương được ngành nông nghiệp tỉnh quan tâm, chú trọng./.