Vụ lúa Đông xuân là vụ sản xuất có nhiều điều kiện thuận lợi để đầu tư tăng năng suất lúa. Tuy nhiên vụ Đông xuân 2023 - 2024 cũng tiềm ẩn các đối tượng sâu, bệnh, dịch hại nguy hiểm có nguy cơ bùng phát trên cây lúa nhất là dịch hại lúa cỏ (lúa ma) trên lúa. Trong những năm gần đây, lúa cỏ (hay còn gọi là lúa ma, lúa dại) đã xuất hiện ngày một nhiều, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất, chất lượng hạt gạo và là nguồn lây lan mạnh ra các vụ tiếp theo. Vụ Đông xuân 2022 - 2023, diện tích nhiễm lúa cỏ toàn huyện là 19.079 ha; trong đó trục đi sạ lại là 1.491 ha. Đây là nguồn tích lũy lan truyền và có nguy cơ bùng phát trên diện rộng trong vụ sau.
Qua buổi Tập huấn, nông dân nhận biết được đặc điểm, tác hại và nguyên nhân lúa cỏ lây lan trên diện rộng. Từ đó, đưa ra được những biện pháp kỹ thuật phòng chống lúa cỏ.
Biện pháp canh tác: Sử dụng giống lúa đạt tiêu chuẩn về chất lượng, không để giống trên những ruộng bị nhiễm lúa cỏ từ vụ trước gieo cấy cho vụ sau. Hạn chế tối đa việc gieo sạ, khuyến khích nông dân thay đổi phương thức gieo sạ sang cấy (cấy tay hoặc áp dụng sạ hàng, sạ cụm). Vệ sinh đồng ruộng và kênh mương sạch sẽ trước khi vào vụ gieo cấy. Luân canh cây trồng nơi có điều kiện theo phương thức lúa - màu (đặc biệt là cây họ đậu như đậu nành, đậu xanh, lạc...). Làm đất kỹ và trang ruộng bằng phẳng nhằm vùi sâu hạt lúa cỏ vào đất, làm giảm khả năng mọc và phát triển của lúa cỏ.
Biện pháp thủ công: Thường xuyên nhổ bỏ, khử lẫn bông lúa cỏ đem tiêu hủy là công việc rất hiệu quả để tiêu diệt nguồn lây lan. Tiến hành nhổ bỏ, khử lẫn lúa cỏ vào các thời điểm: Sau gieo cấy 07-20 ngày (dễ phân biệt lúa cỏ với lúa trồng); Khi lúa làm đòng- trỗ bông; Khi lúa chắc xanh tiếp tục khử lẫn lúa cỏ, tránh hạt rụng xuống đất lây nhiễm cho vụ sau.
Biện pháp sử dụng thuốc hóa học: Sau khi sạ lúa từ 1 – 3 ngày sử dụng thuốc cỏ tiền nảy mầm như: Pretilachlor hoặc Butachlor để phun để tiêu diệt lúa cỏ.
Biện pháp nhử lúa cỏ nảy mầm: Sau khi thu hoạch lúa Đông xuân 2023 – 2024 nông dân nên đưa nước vào ruộng để nhử cho hạt lúa rụng trên nền đất nảy mầm và tiến hành xới đất tiêu diệt lúa cỏ.
Thời gian thực hiện các lớp tập huấn từ ngày 8/11/2023 đến ngày 20/11/2023, kết quả Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật huyện Hòn Đất đã tổ chức được 57 lớp tập huấn ở các xã Bình Giang, Bình Sơn, Lình Huỳnh, Thổ Sơn, Nam Thái Sơn, Mỹ Thái, Sơn Kiên, Sơn Bình, Mỹ Thuận, Mỹ Hiệp Sơn, Mỹ Phước, Mỹ Lâm, Thị trấn Hòn Đất và Thị trấn Sóc Sơn với 1.690 nông dân tham dự đáp ứng được yêu cầu của kế hoạch đề ra và đã phát 1.690 bộ tài liệu về biện pháp phòng chống lúa cỏ. Qua số lượng nông dân tham dự (trung bình 29,6 nông dân/lớp) cho thấy nông dân nhiệt tình tham gia và có rất nhiều ý kiến trao đổi tại buổi tập huấn. Nội dung trao đổi có trọng tâm, tập trung vào các vấn đề quản lý lúa cỏ mà nông dân còn gặp khó ngoài thực tế đồng ruộng. Từ đó cho thấy nội dung tập huấn đã đáp ứng được nhu cầu của nông dân trong sản xuất, giúp nông dân giải quyết được những vấn đề còn tồn tại, cải thiện sức khỏe cây trồng, nâng cao được hiệu quả sản xuất trong thời gian tới.
