I. Tình hình diễn biến mực nước, xâm nhập mặn
1. Diễn biến mực nước
Hiện nay, mực nước từ đầu nguồn sông Mê Công đổ về Đồng bằng sông Cửu Long ở mức thấp hơn cùng kỳ năm 2023 khoảng 24% và thấp hơn TBNN khoảng 10%. Mực nước các trạm nội đồng trong tỉnh Kiên Giang cũng thấp hơn cùng kỳ năm 2023 từ 20-35cm và thấp hơn TBNN từ 5-10cm.
2. Diễn biến mặn
- Từ cuối tháng 02/2024 đến nay, độ mặn tăng cao do ảnh hưởng của hiện tượng nước dâng, độ mặn cao nhất cao hơn cùng kỳ năm 2023 từ 1,3 ÷ 12,0‰ và cao hơn TBNN từ 2,3 ÷ 7,0‰. Trên sông Cái Lớn, độ mặn 4,0‰ xâm nhập sâu khoảng 52km(Cách cầu Cái Tư khoảng 3km về phía hạ lưu); trên sông Cái Bé, độ mặn 4,0‰ xâm nhập sâu khoảng 11km (cống Cái Bé, xã Bình An, huyện Châu Thành).
- Các địa bàn có xâm nhập mặn:
+ Huyện U Minh Thượng: Trong thời gian qua, khu vực vùng đệm U Minh Thượng thuộc xã Minh Thuận và xã An Minh Bắc, tăng cao bất thường ở khu vực các kênh 15, 16, 17A, 17B, độ mặn tầng đáy kiểm tra vào ngày 27 và 28/02/2024 ở mức từ 2,0 ÷ 14,5‰. Nguyên nhân nhiễm mặn sơ bộ ban đầu là do: (1) Ảnh hưởng nước biển dâng, mặn tăng cao trong những ngày gần đây; (2) Mực nước trong kênh Đê bao ngoài hạ thấp rất nhanh do người dân bơm trữ phục vụ sản xuất, sinh hoạt; thời tiết không mưa, nắng nóng nên lượng nước bốc hơi rất cao, mặn thẩm thấu từ bên ngoài vào kênh Đê bao; (3) Nhiều hộ dân xã Đông Hưng B, huyện An Minh; xã Minh Thuận, huyện U Minh Thượng đặt ống bọng qua tuyến đê bao ngoài; (4) Trên địa bàn xã Minh Thuận (khu vực kênh 12, kênh 13) năm 2023 phát hiện có 14 hộ dân khoan giếng lấy nước mặn để nuôi tôm; qua kiểm tra ngày 28/02/2024, có 10/14 hộ đã trám lắp, còn lại 4 hộ vẫn chưa thực hiện.
+ Huyện Hòn Đất: Tình hình sản xuất lúa của các xã, thị trấn ven biển đang trong giai đoạn trổ - chín. Độ mặn ven biển tăng cao từ giữa tháng 02/2024 đến nay do triều cường, kết hợp nước biển dâng làm cho khu vực cống 282, cống 287, cống Tám Nguyên thuộc xã Lình Huỳnh, xã Bình Sơn, từ cống vào phía nội đồng từ 100 ÷ 300m có độ mặn từ 1,0 ÷ 2,00/00. Chi cục Thủy lợi đã điều chỉnh kế hoạch vận hành mở 01 chiều ra biển đối với các cống khu vực này, khắc phục được tình hình nhiễm mặn cục bộ nêu trên, đảm bảo yêu cầu phục vụ sản xuất.
3. Tình hình sản xuất: (tính đến ngày 05/3/2024)
- Lúa vụ Đông Xuân 2023-2024: Diện tích gieo trồng 280.218/279.000 ha, đạt 100,44% so với kế hoạch, đã thu hoạch được 86.146 ha, đạt 30,74% diện tích gieo trồng. Diện tích còn lại chủ yếu ở vùng Tứ giác Long Xuyên và Tây sông Hậu, cơ bản đã hoàn thiện hệ thống cống kiểm soát mặn, đảm bảo cho yêu cầu sản xuất.
- Lúavụ Mùa 2023-2024: Diện tích gieo trồng 72.395/71.000 ha, đạt 101,96% so với kế hoạch. Đến nay, đã thu hoạch dứt điểm.
- Lúa vụ Hè Thu sớm 2024:Đã gieo sạ 7.739 ha, giai đoạn sinh trưởng mạ - đẻ nhánh. Tập trung ở huyện Giang Thành (4.870 ha), Giồng Riềng (2.585 ha), Tân Hiệp (208 ha) và Hòn Đất (76 ha).
4. Tình hình thiệt hại
Đến nay, chưa ghi nhận thiệt hại do hạnmặn gây ra.
II.Kết quả triển khai công tác phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn
- Ban Quản lý dự án ĐTXD các công trình nông nghiệp và PTNT tỉnh đã triển khai thi công đập tạm bằng cừ thép Larsen trên kênh Rạch Giá – Hà Tiên, tại xã Hòa Điền, huyện Kiên Lương hoàn thành ngày 04/02/2024, đảm bảo an toàn cho sản xuất và nước sinh hoạt của người dân trong khu vực.
- Ngày 01/3/2024, Sở Nông nghiệp và PTNT đã ban hành Công văn số 384/SNNPTNT-CCTL đề nghị UBND huyện U Minh Thượng và UBND huyện An Minhphối hợp xử lý xâm nhập mặn vào kênh Đê bao ngoài vùng đệm U Minh Thượng. Đến nay, các địa phương đã chỉ đạo rà soát và xử lý khắc phục xong các trường hợp đặt ống bọng qua tuyến Đê bao ngoài và thực hiện trám các giếng khoan lấy nước mặn nuôi tôm trên địa bàn xã Minh Thuận.
- Chi cục Thủy lợi đã phối hợp với Phòng Nông nghiệp và PTNT/Phòng Kinh tế các huyện Hòn Đất, Kiên Lương, Giang Thành, U Minh Thượng kiểm tra công tác phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô 2023-2024 trên địa bàn các huyện. Qua đó đã kịp thời phát hiện sớm các sự cố rò rỉ mặn của hệ thống cống và có biện pháp khắc phục kịp thời.
- Chi cục Thủy lợi vận hành có hiệu quả hệ thống cống trên địa bàn tỉnh và phối hợp với Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi miền Nam vận hành các cống Cái Lớn, Cái Bé, Xẻo Rô để ngăn mặn, giữ ngọt đảm bảo phục vụ cho sản xuất vụ Mùa, Đông Xuân 2023-2024.
- Hàng tháng, Chi cục Thủy lợi phối hợp với Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi Miền Nam và các địa phương rà soát, xây dựng kế hoạch vận hành các cống trên địa bàn tỉnh và các cống Cái Lớn, Cái Bé, Xẻo Rô đảm bảo phù hợp, an toàn cho sản xuất.
- Để chủ động phòng, chống hạn, mặn bảo vệ sản xuất và cung cấp nước sinh hoạt cho Nhân dân, các địa phương trong vùng bị ảnh hưởng mặn đã triển khai đắp mới, gia cố 27/58 đập đất (An Biên 19, An Minh 08) ngăn mặn theo thời vụ để bảo vệ lúa trong vụ Đông Xuân 2023-2024 và đảm bảo nước sinh hoạt cho Nhân dân trên địa bàn.
- Tình hình nước sinh hoạt: Từ đầu mùa khô đến nay, tình hình nguồn nước cung cấp đầu vào cho các nhà máy nước, các trạm cấp nước và hoạt động cung cấp nước sạch cho người dân trên địa bàn tỉnh cơ bản ổn định.
Hình: Cống ngăn mặn Hà Giang, xã Phú Mỹ, huyện Giang Thành
III. Giải pháp phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn trong thời gian tới
1. Dự báo xâm nhập mặn trong thời gian tới
Trong tháng 3/2024, độ mặn cao nhất tháng có khả năng xuất hiện vào đợt triều từ ngày 13-16/3. Trên sông Cái Bé, độ mặn 4,0‰ xâm nhập sâu khoảng 22km (xã Minh Hoà, huyện Châu Thành); độ mặn 1,0‰ xâm nhập sâu khoảng 26km (xã Long Thạnh, huyện Giồng Riềng). Trên sông Cái Lớn, độ mặn 4,0‰ xâm nhập sâu khoảng 51km (xã Vĩnh Hoà Hưng Nam, huyện Gò Quao), độ mặn 1,0‰ xâm nhập sâu khoảng 54km (cách Cầu Cái Tư 1km về phía hạ lưu).
Độ mặn dự báo cao nhất tháng 3/2024
| Số TT | Trạm | Sông/kênh | K/C đến cửa sông (km) | Smax (0/00) | Ngày xuất hiện | So với cùng kỳ năm 2023 (0/00) | So với TBNN (2012-2023) (0/00) |
| 1 | Xẻo Rô | Cái Lớn | 7 | 25,0 | 13-16/3 | Cao hơn 9,4 | Cao hơn 4,6 |
| 2 | Phà Thủy Liễu | Cái Lớn | 28 | 12,0 | 13-16/3 | Cao hơn 8,7 |
|
| 3 | Gò Quao | Cái Lớn | 35 | 10,0 | 13-16/3 | Cao hơn 6,9 | Thấp hơn 0,1 |
| 4 | Cầu Cái Tư | Cái Lớn | 55 | 0,5 | 13-16/3 | Cao hơn 0,3 |
|
| 5 | Ngã 3 Đình | Cái Ba Đình | 45 | 9,0 | 13-16/3 | Thấp hơn 3,2 |
|
| 6 | An Ninh | Cái Bé | 8 | 16,0 | 13-16/3 | Cao hơn 7,8 | Cao hơn 1,2 |
| 7 | Trâm Bầu | Cái Bé | 27 | 0,4 | 13-16/3 | Cao hơn 0,2 |
|
| 8 | Long Thạnh | Cái Bé | 30 | 0,1 | 13-16/3 | Xấp xỉ | Thấp hơn 1,4 |
| 9 | Rạch Giá | Sông Kiên | 1 | 0,7 | 13-16/3 | Cao hơn 0,3 | Thấp hơn 8,7 |
| 10 | Sóc Cung | Rạch Giá – Long Xuyên | 6 | 0,1 | 13-16/3 | Xấp xỉ | Thấp hơn 1,5 |
2.Giải pháp phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn trong thời gian tới
-Các Sở, ngành, địa phương chủ động triển khai thực hiện tốt các nhiệm vụ đã được phân công cụ thể tại Kế hoạch số 208/KH-UBND ngày 24/8/2023 của UBND tỉnh về việc triển khai thực hiện các giải pháp ứng phó với nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh trong mùa khô giai đoạn 2023-2025; Phương án số 2505/PA-UBND ngày 10/10/2023 của UBND tỉnh về phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh trong mùa khô giai đoạn 2023-2024 trên địa bàn tỉnh Kiên Giang; ý kiến kết luận chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Minh Thành tại cuộc họp nghe báo cáo về công tác phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn và tình hình sản xuất nông nghiệp, cấp nước mùa khô 2023-2024 (Thông báo số 121/TB-VP ngày 25/01/2024 của Văn phòng UBND tỉnh).
- Ban quản lý dự án ĐTXD các công trình nông nghiệp và PTNT tỉnh chuẩn bị các điều kiệnvận hành cống – âu thuyền Vàm Bà Lịch, huyện Châu Thành để kiểm soát mặn khi có yêu cầu.
- Chi cục Thủy lợi Phối hợp với các cơ quan khí tượng thủy văn Trung ương, khu vực, tỉnh Kiên Giang và các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và PTNTtheo dõi chặt chẽ tình hình diễn biến khí tượng, thủy văn, nhằm kịp thời thông báo tình hình mặn, diễn biến mực nước cho các ngành, địa phương và Nhân dân biết để chủ động trong sản xuất và sinh hoạt.
- Chi cục Thủy lợi chủ động vận hành có hiệu quả các cống trên địa bàn tỉnh và phối hợp với Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi Miền Nam vận hành các cống Cái Lớn, Cái Bé, Xẻo Rô đảm bảo an toàn cho sản xuất.Thường xuyên kiểm tra hệ thống cống trên địa bàn tỉnh nhằm kịp thời phát hiện sớm các sự cố rò rỉ mặn để có biện pháp khắc phục kịp thời.
- Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn đẩy nhanh tiến độ xây dựng, duy tu, sửa chữa các công trình cấp nước vùng nông thôn, hải đảo để kịp thời phục vụ cho người dân trên địa bàn tỉnh.
- Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố:
+Tuyên truyền, vận động người dân kiểm tra chất lượng nước trước khi bơm tưới, tích trữ sử dụng nguồn nước một cách khoa học, tiết kiệm, hợp lý. Kịp thời thông báo, hướng dẫn người dân trong khu vực bị nhiễm mặn biết, chủ động sản xuất, không lấy nước từ các kênh bị nhiễm mặn để dự trữ, tưới.
+ Thường xuyên theo dõi, tổng hợp, báo cáo nhanh về tình hình nguồn nước, ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn đến sản xuất và sinh hoạt của Nhân dân và kết quả triển khai thực hiện về Chi cục Thủy lợi để tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và PTNT.
- UBND huyện U Minh Thượng chỉ đạo các phòng chuyên môn và UBND các xã thường xuyên theo dõi tình hình sụt giảm mực nước kênh Đê bao ngoài và các kênh nội đồng, phát hiện và xử lý kịp thời tình huống sụt lún, sạt lở đê bao có thể xảy ra, để hạn chế đến mức thấp nhất về thiệt hại cho sản xuất và cơ sở hạ tầng.
- UBND huyện Châu Thành chỉ đạo Phòng Nông nghiệp và PTNT, UBND xã Vĩnh Hòa Phú thường xuyên theo dõi chặt chẽ tình hình xâm nhập mặn tại Vàm Bà Lịch dẫn vào kênh Ông Hiển; phối hợp, cung cấp thông tin về Sở Nông nghiệp và PTNT (thông qua Chi cục Thủy lợi) để kịp thời tham mưu UBND tỉnh có biện pháp chỉ đạo ứng phó.
