Hiện nay ở hầu hết diện tích lúa gieo sạ ngoài lịch (giai đoạn đẻ nhánh), tình trạng ngộ độc hữu cơ xuất hiện rất phổ biến, trong đó có diện tích bị ảnh hưởng là 26 ha, tỉ lệ 10-20%. Cây lúa bị ngộ độc hữu cơ có những triệu chứng như sau: bộ rễ cây lúa phát triển kém, rễ ngắn có màu đen và có mùi thối; cây còi cọc, đẻ chồi kém; bộ lá phát triển kém, các lá bên dưới bị vàng từ chóp lá và lan dần xuống phiến lá, các lá non có màu xanh nhạt, chóp lá cũng có biểu hiện vàng; lớp đất xung quanh rễ cũng có màu đen và bị thối. Lúa bị ngộ độc nặng thì cây không phát triển, không đẻ nhánh, thậm chí có thể bị chết.
* Nguyên nhân:
Do tại các khu vực sản xuất lúa 3 vụ/năm phải tranh thủ thời gian gieo sạ nên việc vệ sinh đồng ruộng chưa được tốt, chưa đảm bảo thời gian cách ly nên rơm và gốc rạ được cày vùi bên dưới lớp đất mặt bị phân hủy trong điều kiện yếm khí nên phát sinh nhiều loại axit hữu cơ gây ngộ độc cho bộ rễ cây lúa chủ yếu ở giai đoạn đẻ nhánh.
Hình. Lúa vụ Hè thu 2025 bị ngộ độc hữu cơ trên địa bàn xã Thạnh Phước, huyện Giồng Riềng
* Biện pháp xử lý:
- Sau mỗi vụ lúa tiến hành đem rơm ra khỏi ruộng, tiến hành làm đất, vệ sinh đồng ruộng. Có thể sử dụng các chế phẩm sinh học giúp phân hủy nhanh rơm rạ trước khi gieo sạ.
- Cần tuân thủ tốt lịch gieo sạ theo khuyến cáo để đảm bảo thời gian vụ cách vụ khoảng 20 ngày trở lên.
- Bón vôi nông nghiệp kết hợp phân lân ngay đầu vụ để giải độc hữu cơ (liều lượng mỗi loại từ 300 - 500 kg/ha). Trong quá trình làm đất cần thiết kế nhiều rãnh thoát nước để có thể rửa axít hữu cơ được dễ dàng hơn.
- Nếu ruộng lúa bị ngộ độc hữu cơ, nông dân ngừng việc bón phân đạm hoặc NPK, tiến hành tháo nước trên ruộng và đưa nước mới vào ruộng ít nhất 2 - 3 lần. Cần sử dụng các chất có chức năng giúp lúa hồi phục nhanh, tăng khả năng hút dinh dưỡng. Áp dụng biện pháp tưới nước ướt khô xen kẻ để bộ rễ lúa thoáng khí và phát triển tốt hơn.
- Khi cây lúa bị ngộ độc hữu cơ nặng, bộ rễ hấp thu dinh dưỡng kém nên cung cấp dinh dưỡng cho cây lúa bằng cách phun phân qua lá giúp cho cây lúa mau phục hồi.
- Sau khi kiểm tra thấy cây lúa ra rễ mới (rễ trắng) và lá mới, ruộng lúa xanh nên sử dụng chất kích thích ra rễ, giúp thúc đẩy sự hồi phục và ra nhiều rễ mới. Khi cây lúa phát triển bình thường mới tiến hành bón thúc và chăm sóc bình thường.
