1. Vùng U Minh Thượng
Nhiệt độ: 26 - 31oC, pH: 6,9 - 8,1, độ mặn: 6,0 - 31‰, độ trong: 20 - 60 cm, độ kiềm: 53,7 - 125,3 mg/l, oxy hòa tan (DO): 3,5 -5,0 mg/l, ammonia: 0,003 - 0,03 mg/l, tiêu hao oxy sinh học (BOD5): 2,254 - 5,778 mg/l. Phần lớn các chỉ tiêu hóa, lý môi trường nước tại các điểm quan trắc đều nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép.
Tuy nhiên, tại một số điểm quan trắc như: kênh Ranh Hạt, kênh 80 Thước (Vĩnh Thuận) tiếp tục có độ trong cao, đến 60 cm; Bến phà Xẻo Rô (An Biên), Ba Đình (Vĩnh Thuận) có độ kiềm thấp, chỉ 53,7 mg/l, không thích hợp cho tôm.
Độ mặn ở các kênh cấp nước của vùng dao động từ 6 - 31‰ giảm so với đợt quan trắc trước từ 2 - 5‰ do thời tiết những ngày trước thời điểm quan trắc xuất hiện nhiều cơn mưa lớn, tuy nhiên vẫn nằm trong ngưỡng thích hợp cho cho sự phát triển của tôm nuôi nước lợ.
Hàm lượng nitrite vượt ngưỡng giới hạn cho phép đối với động vật thủy sản nuôi từ 2 - 20 lần tại 8/10 điểm quan trắc của vùng.
Hàm lượng phosphate dao động từ 0,1 - 0,5 mg/l, vượt ngưỡng giới hạn cho phép đối với động vật thủy sản nuôi từ 2,5 - 5 lần tại 3/10 điểm.
2. Vùng Tây sông Hậu
Nhiệt độ: 27 - 29oC, pH: 7,8 - 7,9; độ trong: 32 - 33 cm, độ kiềm: 89,5 mg/l, hàm lượng oxy hòa tan (DO): 6,0 - 6,5 mg/l, tiêu hao oxy sinh học: 3,765 - 4,473 mg/l, ammonia: 0 mg/l thích hợp cho sự phát triển của tôm nuôi.
Độ mặn vẫn tiếp tục giảm so với đợt quan trắc trước từ 1-1,5‰, dao động ở mức 0 - 3,0 ‰, nguyên nhân do những ngày trước thời điểm quan trắc thường xuyên xuất hiện nhiều cơn mưa với lượng lớn nên nước mặt đổ xuống các kênh cấp rất nhiều làm độ mặn giảm;
Hàm lượng nitrite 0,1 - 0,2 mg/l (vượt ngưỡng cho phép 2 - 4 lần), hàm lượng phosphate 0,15 - 0,3 mg/l (vượt ngưỡng cho phép 1,5 - 3 lần), không thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của động vật thủy sản.
3. Vùng Tứ giác Long Xuyên
Nhiệt độ: 28 - 33oC, độ mặn: 9 - 21‰, pH: 7,0 - 8,0, độ trong: 30 - 70 cm, độ kiềm: 35,8 - 107,4 mg/l, oxy hòa tan (DO): 4,0 - 5,0 mg/l, ammonia: 0 - 0,11 mg/l, nitrite: 0 - 0,5 mg/l, phosphate: 0 - 0,1 mg/l, tiêu hao oxy sinh học (BOD5): 2,264 - 4,627 mg/l. Phần lớn các chỉ tiêu lý hóa trên tại các điểm quan trắc nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép và thích hợp cho sự sinh trưởng, phát triển của tôm nước lợ.
Tuy nhiên, tại một số điểm quan trắc như: cống Vạn Thanh, cống Vàm Rầy (Hòn Đất) tiếp tục có độ trong cao (60 - 70 cm), thủy vực nghèo dinh dưỡng; cống Vạn Thanh, cống Vàm Rầy (Hòn Đất) hàm lượng nitrite vượt ngưỡng cho phép 5-10 lần cần phải được xử lý trước khi cấp vào ao nuôi.
Do thời tiết xuất hiện mưa nhiều nên độ kiềm trên các kênh cấp nước của vùng đồng loạt giảm thấp hơn so với đợt quan trắc trước, có 4/7 điểm quan trắc có độ kiềm thấp dưới ngưỡng thích hợp cho tôm nuôi phát triển, chỉ từ 35,8 - 53,7 mg/l.
4. Vùng nuôi cá lồng bè tập trung của xã Hòn Nghệ, huyện Kiên Lương
Nhiệt độ: 29oC, độ mặn: 30‰, oxy hòa tan (DO): 6,2 - 6,5 mg/l, hàm lượng NH4+: 0 mg/l, hàm lượng nitrite: 0 mg/l, phosphate: 0 mg/l, hầu hết các chỉ tiêu quan trắc khu vực Hòn Nghệ trong ngưỡng giới hạn cho phép và thích hợp cho cá nuôi lồng bè phát triển. Tuy nhiên, mật độ vi khuẩn vibrio tổng số tại bãi Chướng là 3.440 cfu/ml, vượt ngưỡng giới hạn cho phép hơn 3 lần.
5. Nhận định và khuyến cáo chung
* Nhận định:
- Hầu hết các chỉ tiêu quan trắc môi trường nước nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép, thích hợp cho tôm, cá nuôi.
- Tuy nhiên môi trường tại một số điểm có bất lợi, cần phải lưu ý, xử lý như: hàm lượng nitrite cao, vượt ngưỡng (13/20 điểm).
- Do thời tiết có xuất hiện nhiều cơn mưa trước thời điểm quan trắc nên độ mặn trên các kênh cấp nước phục vụ cho nuôi tôm nước lợ đồng loạt giảm so với đợt quan trắc trước.
Có 7/21 điểm quan trắc có mật độ Vibrio tổng số cao vượt ngưỡng giới hạn. Đặc biệt tại điểm quan trắc ở vùng U Minh Thượng: Vàm Xẻo Nhàu, Cầu Kinh 5 (An Minh), Kênh 80 Thước (Vĩnh Thuận) có mật độ vi khuẩn này vượt ngưỡng giới hạn cho phép đối với tôm nuôi từ 13 - 29 lần (13.600 - 29.385 cfu/ml). Vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus tiếp tục được ghi nhận trong 17/20 kênh cấp nước phục vụ nuôi tôm, mật độ cao nhất 16.600 cfu/ml tại Vàm Xẻo Nhàu (An Minh).
* Giám sát dịch bệnh thụ động:
Từ ngày 01- 15/5/2018 có 1.868,2 ha diện tích tôm nuôi bị thiệt hại. Lũy kế đến nay tổng diện tích tôm nuôi bị thiệt hại trên địa bàn tỉnh là 3.343,33 ha (351 ổ dịch ở 78 ấp, 32 xã, 9 huyện), trong đó thiệt hại do bệnh Đốm trắng là 421,24 ha, bệnh Hoại tử gan tụy cấp tính 178,29 ha, bệnh còi 165,1 ha, sốc môi trường 2.551 ha. Chi cục đã xuất cấp miễn phí hóa chất sát trùng Chlorine cho hộ nuôi có tôm bị bệnh kịp thời để bao vây, xử lý ổ dịch không để lây lan; lũy kế đến nay đã cấp 47.350 kg hóa chất Chlorine cho 192 hộ.
* Khuyến cáo:
Đối với nuôi tôm nước lợ:
Hiện nay, thời tiết đang vào mùa mưa, ngày càng xuất hiện nhiều những cơn mưa chuyển mùa với lượng lớn vào buổi chiều, tối làm biến động đột ngột các yếu tố môi trường trong ao nuôi, gây bất lợi cho sự sinh trưởng và phát triển của tôm nuôi, tạo điều kiện cho dịch bệnh bùng phát. Do đó, để thuận lợi cho tôm nuôi phát triển, các nông hộ nuôi tôm cần lưu ý thực hiện các biện pháp quản lý ao nuôi tổng hợp để tránh tổn thất. Đồng thời theo dõi chặt chẽ diễn biến tình hình thời tiết thủy văn, quan trắc môi trường, giám sát mầm bệnh để có những biện pháp xử lý phù hợp, kịp thời. Ngoài ra cần lưu ý thực hiện tốt một số khuyến cáo như sau:
- Xử lý diệt khuẩn thật kỹ trước khi đưa vào ao nuôi, cần bố trí ao chứa, lắng để dự trữ nước và chủ động khi cần phải cấp nước bổ sung hay thay nước. Do nhiệt độ ngoài trời đang ở mức cao gây rất nhiều bất lợi cho tôm nuôi nhất là hình thức nuôi tôm – lúa. Vì vậy phải duy trì mực nước trên mặt ruộng từ 0,5 m trở lên nhằm hạn chế sự biến động đột ngột của yếu tố môi trường gây sốc tôm;
- Lựa chọn con giống khỏe mạnh, đã qua kiểm dịch, nên mua con giống của những cơ sở sản xuất có uy tín. Hiện tại, Chi cục Chăn nuôi và Thú y có hỗ trợ xét nghiệm bệnh tôm giống miễn phí cho các hộ dân nuôi theo hình thức tôm - lúa, quảng canh, quảng canh cải tiến; các hộ dân có nhu cầu liên hệ với Trạm Chăn nuôi và Thú y địa phương hoặc Trạm Chẩn đoán xét nghiệm tại số 729 Nguyễn Trung Trực, P. An Hòa, Tp. Rạch Giá, Kiên Giang để được hỗ trợ;
- Dự báo thời tiết trong tháng 5 còn có nhiều ngày nắng nóng và mưa với lượng lớn vào buổi chiều, tối gây biến đổi đột ngột các yếu tố môi trường. Do đó, người nuôi cần bón vôi quanh ao trước và sau cơn mưa để duy trì hệ đệm cũng như ổn định pH trong ao. Trong cơn mưa lớn cần tăng cường quạt nước, sục khí ao nuôi để xáo trộn nước hoặc rút bớt nước tầng mặt để tránh hiện tượng phân tầng. Sau cơn mưa cần giảm lượng thức ăn và bổ sung thêm các yếu tố vi lượng, khoáng, vitamin để tăng sức đề kháng cho tôm;
- Thường xuyên theo dõi tình hình sức khỏe của tôm, kiểm tra các yếu tố môi trường để kịp thời điều chỉnh nếu cần và khi phát hiện tôm nuôi bị bệnh hoặc biểu hiện bất thường nên báo ngay cho cán bộ thú y địa phương, các hộ nuôi xung quanh, tuyệt đối không được xả nước, tôm của ao nuôi bị bệnh ra ngoài môi trường nếu chưa qua xử lý để tránh lây lan trên diện rộng;
- Độ kiềm và nitrit ở những điểm quan trắc ngoài ngưỡng thích hợp phải được quan tâm xử lý tốt để có giá trị thích hợp là: Độ kiềm từ 90 - 130 mg/l đối với tôm sú và 100 - 150 mg/l đối với tôm chân trắng; hàm lượng nitrite phải <0,05 mg/l.
- Đề nghị Phòng Nông nghiệp và PTNT/Phòng Kinh tế phối hợp, đôn đốc Tổ kinh tế kỹ thuật của các xã tăng cường đi khảo sát hiện trường, kịp thời cập nhật tình hình dịch bệnh trên tôm, thông báo cho Trạm Chăn nuôi và Thú y huyện, hướng dẫn người nuôi biện pháp phòng chống, xử lý dịch bệnh. Đối với các hộ nuôi đã có tôm bị bệnh được hỗ trợ hóa chất để xử lý cần tuân thủ cách ly ao bệnh trong 21 ngày, cải tạo ao thật kỹ trước khi thả nuôi tiếp và hạn chế thả nuôi mới trong thời kỳ cao điểm của dịch bệnh như hiện nay.
Đối với các hộ nuôi cá lồng bè cần thực hiện tốt một số khuyến cáo sau:
- Lựa chọn con giống khỏe mạnh, có nguồn gốc rõ ràng và đã qua kiểm dịch, nên mua con giống của những cơ sở kinh doanh có uy tín;
- Định kỳ 7 - 10 ngày tiến hành vệ sinh lưới lồng để loại bỏ rác, chất bẩn, các loại sinh vật bám trên lưới nhằm tăng khả năng lưu thông của nước và loại bỏ các loại vi khuẩn gây bệnh;
- Định kỳ tắm cá bằng nước ngọt trong thời gian 30 phút hoặc tắm bằng nước ngọt có pha formol nồng độ 200ppm có sục khí liên tục trong thời gian tắm để loại bỏ vi khuẩn, kí sinh trùng, đỉa, rận bám trên cơ thể gây bệnh cho cá.
- Thực hiện thu gom rác thải sinh hoạt để đưa về nơi xử lý, không nên vứt bừa bãi xung quanh khu vực nuôi làm ô nhiễm môi trường vùng nuôi và tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn, kí sinh trùng phát triển gây bệnh cho cá;
- Tăng cường giám sát chất lượng nguồn nước, tình hình dịch bệnh, cắt cử người thường xuyên trông coi lồng bè để kịp thời phát hiện và có các biện pháp xử lý khi xảy ra các tình huống bất thường, hạn chế thiệt hại.
- Khi có cá chết phải áp dụng các biện pháp nhằm tránh làm ô nhiễm môi trường và lây lan dịch bệnh như sau: thu gom cá chết mang lên bờ tiêu hủy bằng vôi bột, hóa chất, hoặc nấu chín, chôn lấp cẩn thận; tách riêng cá bệnh về khu vực nuôi riêng, cuối nguồn nước, áp dụng biện pháp điều trị phù hợp;
- Đối với bệnh do ký sinh trùng đơn bào gây ra ở mang cá thì dùng sunfat đồng (CuSO4) với liều lượng 1g/m3 nước hoặc formol (nguyên chất) với liều lượng 20 cc/m3 pha nước tắm cho cá trong vòng 3-5 phút, 2 ngày tắm 1 lần, khi tắm sục khí liên tục.
* Lưu ý: những ngày tới nước lớn sẽ kéo dài từ ngày 15/5/2018 đến ngày 20/5/2018, mực nước cao nhất là 1,3 m, xuất hiện từ 14 giờ 00 phút đến 20 giờ 00 phút tùy theo ngày và từng vùng nuôi. Người nuôi tôm có thể chủ động lấy nước vào ao lắng, xử lý trước khi cấp nước mới vào ao nuôi tôm.
Trên đây là kết quả quan trắc môi trường đợt 10 - 2018, Chi cục Chăn nuôi và Thú y đề nghị các đơn vị liên quan có biện pháp phù hợp hỗ trợ thông báo, thông tin rộng đến các hộ nuôi tôm, cá biết để có biện pháp xử lý thích hợp, chủ động trong sản xuất.
Cần trao đổi thêm thông tin liên hệ Phòng Quản lý dịch bệnh - Chi cục Chăn nuôi và Thú y, điện thoại 0297.800.115.
(Ghi chú: Quan trắc đợt 11 sẽ thực hiện vào ngày 26/5/2018).
Tải file số liệu
