1. Tóm tắt một số đặc điểm chính của bệnh Dịch tả heo Châu Phi
Bệnh Dịch tả heo Châu Phi (còn gọi là bệnh Dịch tả lợn Châu Phi) là một bệnh truyền nhiễm nguy hiển do vi rút gây ra. Bệnh có đặc điểm lây lan nhanh trên loài heo (gồm cả heo nhà và heo hoang dã), bệnh xảy ra ở mọi lứa tuổi và mọi loại heo (nhưng chậm hơn so với vi rút gây bệnh LMLM, Tai xanh trên heo, Dịch tả heo cổ điển).
Bệnh gây thiệt hại nghiêm trọng với tỉ lệ chết cao lên đến 100%. Vi rút gây bệnh Dịch tả heo Châu Phi có sức đề kháng cao với môi trường. Sau khi khỏi bệnh lâm sàng, heo vẫn có khả năng mang vi rút trong thời gian dài và có thể trở thành vật chủ mang trùng suốt đời, do vậy nếu để xảy ra bệnh sẽ rất khó để loại trừ được mầm bệnh. Bệnh dịch tả Châu Phi không lây nhiễm và gây bệnh ở người, nhưng ngoài thiệt hại trực tiếp do heo bệnh chết, tiêu hủy, ô nhiễm môi trường môi trường, … thì bệnh Dịch tả heo Châu Phi còn ảnh hưởng rất lớn đến thương mại.
Hiện chưa có vắc xin, thuốc điều trị được bệnh Dịch tả heo Châu Phi; giải pháp phòng bệnh là chính, chủ động áp dụng các biện pháp ngăn chặn bệnh xâm nhiễm vào trong nước, các biện pháp chủ yếu như kiểm dịch nhập khẩu, tăng cường kiểm soát vận chuyển heo và các sản phẩm của heo; thực hiện tốt việc chăn nuôi an toàn sinh học; tăng cường kiểm tra giám sát, khi phát hiện heo mắc bệnh, cần phải xử lý triệt để ổ dịch ở phạm vi nhỏ và chưa lây lan.
Heo bệnh
2. Tình hình bệnh Dịch tả heo Châu Phi trên thế giới
Năm 1921, bệnh Dịch tả heo Châu Phi lần đầu tiên xuất hiện tại Kenya, Châu Phi và sau đó đã trở thành dịch bệnh địa phương tại nhiều nước Châu Phi.
Theo thông tin cập nhật từ Tổ chức Thú y thế giới (OIE), tính từ năm 2017 đến ngày 20/9/2018, đã có 19 quốc gia như: Bỉ, Bun-ga-ri, Cộng hòa Sát, Trung Quốc, Cote D'Ivoire, Cộng hòa Séc, E-xtô-ni-a, Hung-ga-ri, Kê-ni-a, Lát-vi-a, Lít-va, Môn-đô-va, Ni-giê-ri-a, Ba Lan, Ru-ma-ni, Liên bang Nga, Nam Phi, U-crai-na và Dăm-bi-a báo cáo bệnh Dịch tả heo Châu Phi. Tổng số heo bệnh là 309.839 con, số heo chết vì bệnh là 100.289 con, tổng đàn heo có nguy cơ, đã buộc phải tiêu hủy là 707.819 con.
Riêng tại Trung Quốc, ổ dịch đầu tiên được báo cáo vào ngày 01/8/2018; đến ngày 25/8/2018 đã có 04 ổ dịch, tổng số heo buộc phải tiêu hủy gần 10.000 con. Theo thông tin cập nhật từ Tổ chức Thú y thế giới (OIE) và Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO), tính từ đầu tháng 8/2018 đến ngày 10/9/2018, Trung Quốc báo cáo tổng cộng có 14 ổ dịch xuất hiện tại 6 tỉnh (bao gồm: An Huy, Hắc Long Giang, Hà Nam, Liêu Ninh, Giang Tô và Chiết Giang), tổng cộng đã có hơn 38.000 con heo các loại đã buộc phải tiêu hủy. Dịch có chiều hướng lây lan dần về phía Nam; đến ngày 14/9/2018, có 20 ổ dịch xuất hiện tại 6 tỉnh (bao gồm: An Huy, Hắc Long Giang, Hà Nam, Liêu Ninh, Giang Tô và Chiết Giang), tổng cộng đã có hơn 50.000 con heo các loại đã buộc phải tiêu hủy.
Trung Quốc đã và đang quyết liệt triển khai nhiều biện pháp kiểm soát dịch bệnh, trong đó có việc đóng các cửa chợ buôn bán heo sống, không cho phép vận chuyển heo và các sản phẩm của heo ra khỏi địa bàn các tỉnh có bệnh; đồng thời thiết lập các vùng bị dịch đe dọa là 3 km và vùng bảo vệ là 10 km; tiêu hủy đàn heo nhiễm bệnh và các đàn có nguy cơ.
3. Khả năng lưu tồn và sự lây lan của mầm bệnh
Mầm bệnh tồn tại lâu trong nhiều loại môi trường khác nhau:
Thịt đông lạnh: tồn tại rất lâu;
Thịt, mở khô: 01 năm;
Máu, thị muối, xúc xích, nội tạng lớn hơn 3 tháng;
Phân, đất: lớn hơn 1 tuần
Bất hoạt trong 70 phút với nhiệt độ 56 độ C, trong 20 phút ở nhiệt độ 60 độ C.
Bị tiêu diệt bằng hóa chất sát trùng.
Bệnh lây lan do tiếp xúc với những vật thể mang mầm bệnh, như: Tiếp xúc trực tiếp với những heo bị bệnh; con người, phương tiện vận chuyển, dụng cụ chăn nuôi có tiếp xúc với mầm bệnh và bị mầm bệnh bám dính vào; các sản phẩm, chất thải từ heo bệnh, …
Bệnh ít có khả năng lây lan do gió bụi, nước.
Triệu chứng, bệnh tích khá giống với bệnh Dịch tả heo cổ điển. Tùy độc lực mà có các thể bệnh: quá cấp, cấp, bán cấp và mãn tính. phân biệt bằng chẩn đoán xét nghiệm.
Một số con không chết sẽ phát tán mầm bệnh lâu dài làm lây nhiễm rộng rãi.
4. Phòng, chống bệnh Dịch tả heo Châu Phi
Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo các cấp, ngành thực hiện công tác phòng, chống bệnh Dịch tả heo Châu Phi xâm nhiễm vào nước ta.
Để góp phần phòng chống bệnh Dịch tả heo Châu Phi người dân cần thực hiện các nội dung sau:
- Tuân thủ các quy định về quản lý vận chuyển, kiểm dịch vận chuyển heo và các sản phẩm của heo. Không tham gia vào việc vận chuyển, mua bán heo, sản phẩm từ heo không có nguồn gốc rõ ràng, có dấu hiệu bệnh;
- Chỉ nên sử dụng thịt heo và sản phẩm từ heo có nguồn gốc rõ ràng, không có dấu hiệu của bệnh.
Khi đã biết đường truyền lây chính của mầm bệnh như trên, vậy các biện pháp phòng bệnh mà người chăn nuôi nên áp dụng là:
- Thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi là giải pháp phòng bệnh hiệu quả nhất và quan trọng nhất: thường xuyên vệ sinh, sát trùng, tiêu độc tại các cơ sở, vùng chăn nuôi heo, các phương tiện vận chuyển, dụng cụ chăn nuôi và vệ sinh các nhân những người tham gia chăn nuôi, quần áo, giày dép;
- Đặt hố thuốc sát trùng trước khu vực nuôi để sát trùng bánh xe, giày dép;
- Chọn giống có nguồn gốc an toàn, không mang mầm bệnh, nuôi cách ly theo dõi 3 tuần, nếu không có biểu hiện bệnh mới cho nhập đàn;
- Sử dụng thức ăn, nước uống không mang mầm bệnh; nấu chín kỹ thức ăn thừa, tận dụng từ nhà bếp, lò mổ, …
- Tăng cường theo dõi, giám sát lâm sàng đối với các đàn heo, kịp thời
phát hiện, cách ly heo bị bệnh, nghi bị bệnh. Thông tin kịp thời cho nhân viên thú y, chính quyền nơi gần nhất khi nào phát hiện heo nghi bị bệnh;
- Không điều trị heo bệnh, nghi mắc bệnh Dịch tả heo Châu Phi.
